Onderzoek naar ‘piraterij’ Greenpeace

Greenpeace voert vaker actie tegen oliebedrijf Gazprom, nu in de Barentszzee

De organisatie is in Rusland vergeleken met Hamas

Met olie besmeurde Greenpeace-activisten in actie tegen olie- en gasconcernbedrijf Gazprom in de Noordelijke IJszee. Foto AP

De Russische recherche onderzoekt of Greenpeace zich in de Barentszzee heeft schuldig gemaakt aan piraterij. Twee activisten van de milieuorganisatie beklommen woensdag een platform van oliebedrijf Gazprom in de Barentszzee en werden opgepakt.

De recherche baseert zich op gegevens van veiligheidsdienst FSB. Een dag na de protestactie liet de FSB gewapende eenheden de ijsbreker Arctic Sunrise van Greenpeace enteren. Greenpeace raakte het contact met de dertig activisten aan boord kwijt. Het schip wordt richting havenstad Moermansk gesleept, waar het naar verwachting vandaag aanmeert. Greenpeace protesteerde met de beklimming van platform Prirazlomnaja tegen olieboringen door Gazprom in het kwetsbare Arctisch gebied.

In Rusland was er dit weekend felle kritiek op de actie. Sergej Ivanov, de chef van president Poetins regering, zei over de activisten: „Ze hebben hun werphaken niet anders gebruikt dan Somalische piraten dat doen.” De bekende columniste Joelia Latynina oordeelde: „Greenpeace gebruikt absoluut dezelfde tactiek als Hamas: jezelf schade toebrengen, dat op video zetten en vervolgens daarmee om geld gaan vragen.” Ze vergelijkt Greenpeace ook met Al-Qaeda.

Op het Greenpeace-kantoor in Moskou, noemt jurist Michail Krejndlin de beschuldiging van piraterij absurd. „Volgens de wet is dat het gewelddadig overvallen van een schip met als doel het te ontvreemden. Greenpeace deed bij het platform wat het al veertig jaar doet: geweldloos demonstreren.”

De organisatie heeft in Rusland zeventig medewerkers en circa 50.000 donateurs. Oliebedrijf Gazprom, aan wie het boorplatform toebehoort, beschouwt de organisatie als extremistisch, zegt Krejndlin. „Greenpeace heeft, voorzichtig uitgedrukt, een meningsverschil met Gazprom, wegens meerdere objecten die het bedrijf in Rusland bouwt”, onder meer in een natuurgebied in het Altaj-gebergte. Regelmatig worden Russische Greenpeace-activisten beboet wegens overtredingen. „En die boetes zijn het laatste jaar sterk gestegen”, zegt Krejndlin. „Maar dat er in de Barentszzee zo hardhandig zou worden ingegrepen, had niemand verwacht.”

Een jaar geleden voerde Greenpeace ook actie bij het Prirazlomnaja-platform. Ook toen werden actievoerders aangehouden. Maar de kustwachters weigerden Gazprom destijds hulp, zegt Krejndlin. „Die zeiden: dit is niet onze zaak.” Dat is nu dus anders.

Volgens Greenpeace is de Arctic Sunrise geënterd buiten Ruslands territoriale wateren. „De enige in de zeewetten vastgelegde overtreding die Greenpeace hier theoretisch gepleegd kan hebben, is het doen van illegaal wetenschappelijk onderzoek”, zegt Krejndlin. „Maar dat zou een totaal verzinsel zijn.”

Het Russische Wetboek van Strafrecht laat echter de mogelijkheid open om misdaden boven het continentaal plat – de bodem van de zee die aan het vasteland van Rusland vastzit – te beschouwen als misdaden die zijn gepleegd binnen de Russische Federatie.

Op de ijsbreker bevinden zich dertig mensen, onder wie twee Nederlanders. Jurist Krejndlin verwacht dat de opvarenden die niet betrokken waren bij het beklimmen van het boorplatform snel zullen worden vrijgelaten. „Het kan dat ze vastgehouden worden voor onderzoek, maar daarvoor geldt een maximum van 48 uur.” De vier Russen aan boord hoeven niet te rekenen op steun van hun staat.

En wat gebeurt met ijsbreker Arctic Sunrise zelf, die vaart onder Nederlandse vlag? Krejndlin zegt: „Het schip is onrechtmatig bezet en moet direct aan Nederland worden overgedragen.”