Mr. Probz draait de afvoerkraan open

Mr. Probz heeft een doorleefde stem en gevoel voor melodie Hij trekt er al jaren de aandacht van grote spelers uit de internationale hiphopscene mee Nu is, in eigen beheer, zijn eerste album uit

Dennis Princewell Stehr, beter bekend als Mr. Probz, op Lowlands 2013. Foto Andreas Terlaak

Medewerker muziek

Het moment dat Dennis ‘Mr. Probz’ Stehr (29) wist dat het goed zou komen, kwam dit voorjaar, twee dagen nadat zijn woning aan de Amsterdamse Postjesweg was afgebrand, vermoedelijk door kortsluiting. „Alles is afgebrand”, vertelde Mr. Probz de volgende ochtend. „Het enige wat ik nog heb zijn mijn laptop, paspoort en telefoon, en de broek die ik aan had.”

Wat hij ook nog had, was een single, ‘Waves’, die hij net in eigen beheer had uitgebracht. Twee dagen later stond de in Zoetermeer en Den Haag opgegroeide artiest – al jaren het toptalent van de Nederlandse hiphopscene – „met geleende kleren” in de studio van De Wereld Draait Door, waar Matthijs van Nieuwkerk zijn stemgeluid uitbundig prees. „Na afloop liep ik naar buiten om een peukie te roken”, vertelt Mr. Probz. „Ik keek op iTunes en zag dat mijn single op 1 stond. Dat was het moment waarop alles veranderde.”

De zingende rapper zit onderuitgezakt in zijn auto; in zijn nek in getatoeëerde sierletters de leus ‘No Regrets’. Hij luistert mee naar zijn jaren geleden aangekondigde album The Treatment, dat hij volgende maand gratis op internet zet. „Dit is waar ik vandaan kom”, zegt Mr. Probz. „Je merkt wel dat ik een hoop shitzooi van me heb afgeschreven.”

Koude lakens

Het is een rauwe, persoonlijke en soulvolle plaat. Mr. Probz peinst, zingt en rapt over een auto zonder benzine, een bankpas zonder geld en tenen die uit schoenen steken; over doelloos op de vlucht zijn, koude lakens, angst en antidepressiva. Het is zijn eerste eigen plaat, nadat hij jarenlang naam heeft gemaakt door te werken met Amerikaanse en Nederlandse collega’s, losse tracks uit te brengen van zijn Engelstalige raps en Nederlandstalige refreinen in te zingen voor hits van Kleine Viezerik, Winne en recent The Opposites (‘Sukkel voor de liefde’).

Dit album is een weerslag van een leven dat zo bezaaid was met tegenslagen, zegt Mr. Probz, dat er ook wel een moment moest komen waarop het goed kwam: „Ik heb vrienden verloren, een schietpartij overleefd, een ernstig auto-ongeluk, die brand”, vertelt hij. „Het zou wel heel ironisch zijn wanneer dat allemaal zou eindigen in een doodlopende weg.”

Even terugspoelen. Drie jaar eerder, in het Amsterdams Medisch Centrum. Mr. Probz ligt versuft van de morfine op de trauma-afdeling, terwijl hij aan The Alchemist, de tour-dj van Eminem, uitlegt dat hij „vijftig hechtingen” in zijn buik heeft, nadat een „zinloze uitgaansruzie” in het centrum van Amsterdam uitmondde in een schietpartij. De lever van Mr. Probz is doorboord en een van zijn nieren verwoest. De dj schudt zijn hoofd terwijl Mr. Probz vertelt dat hij een half jaar eerder ternauwernood een auto-ongeluk overleefde. „Kom alsjeblieft naar Los Angeles”, zegt de Amerikaan.

De doorleefde stem en het gevoel voor melodie van Mr. Probz trekken al jaren de aandacht van grote spelers uit de internationale hiphopscene. Rigo ‘Riggs’ Morales, de man die het miljoenencontract voorbereidde van 50 Cent bij het platenlabel van Eminem, liet vorig jaar weten dat hij Mr. Probz als een van de grootste talenten van Europa zag, onder meer door de wijze waarop de Nederlander straatrap en hiphopbeats combineert met soulvolle zanglijnen en live-instrumentatie.

Drake? Geen prioriteit

Mr. Probz heeft al geruime tijd contact met acts uit de Verenigde Staten die interesse tonen in zijn tegelijk rauwe en melodieuze refreinen en nam demo’s op voor platinaproducer Scott Storch en Lil Wayne. Een jongen uit Canada vroeg hem zangstukken te schrijven maar Mr. Probz concentreerde zich liever op zijn eigen werk. Die jonge artiest heette Drake, en groeide na een contract bij Lil Wayne uit tot wellicht de succesvolste hip- hopartiest van dit moment.

„Ik heb hem uiteindelijk wel wat gestuurd”, zegt Mr. Probz glimlachend, „ik had er alleen geen prioriteit van gemaakt. Maar dat is ook goed. Anders was ik misschien steeds met hem vergeleken. Nu heb ik volledig mijn eigen ding.”

Zo dichtbij als het succes al die jaren leek, zo heftig was zijn worsteling met het leven. „Ik voelde me tot kort geleden niet synchroon”, zegt Mr. Probz. Het was alsof hij zijn bestaan als buitenstaander meemaakte, vertelt hij. „Dat heb ik altijd gehad.” Zijn eerste herinnering? „Diep, diep verdriet. Als kind al. Echt diep verdriet in je ziel waar je niet goed van wordt.”

Hij liep bij het Riagg en „honderd andere instanties” en slikte zware doses ritalin tegen ADHD. Op zijn zestiende eindigde – na zeven scholen – zijn onderwijsloopbaan. Pogingen om te gaan werken liepen op niets uit. Al op jongere leeftijd hing hij rond op straat met onder meer leden van de Crips-bende in Den Haag; „jongens die me niet beoordeelden op mijn papieren en met wie ik gewoon over bullshit kon praten en biertjes kon klappen.”

Nu raakte hij dieper betrokken bij het ondergrondse straatleven. Ook dat leven was moeilijk, vertelt Mr. Probz. „Niemand vindt het tof iemand op zijn bek te slaan omdat je geen geld hebt.” Een omslagmoment was een ‘illegale incasso’. „We gingen geld ophalen bij iemand die een contact van ons niet had betaald. Ik dacht: als het boeven zijn dan hebben ze pech. Maar een vrouw deed open, met een kind op haar arm. Die man deed bijdehand en we kwamen later terug. Maar het voelde niet goed, dat beeld van die vrouw.”

Station Zoetermeer Voorweg

Hij is „niet superdiep” het circuit ingegaan, zegt Mr. Probz. „Ik heb genoeg op mijn kerfstok maar had ook het gevoel dat er iets anders voor mij was wat ik nooit zou bereiken wanneer ik te ver zou gaan.” Op straat ontstond zijn interesse in muziek. Bij station Zoetermeer Voorweg, waar jongens rapten, „niet op radio of tv maar vlak voor mijn neus”.

Hij werkte met rappers als Ambush en M.O.D., die hem leerden zijn zware volwassen stem effectief in te zetten en zijn vocabulaire te vergroten. Bij het optreden van zijn eerste rapgroep, Lyrical War Organisation, vroeg de 15-jarige Mr. Probz „meteen 500 gulden. Ik dacht toen al: je gaat geen misbruik van me maken.”

Mr. Probz stopte met het slikken van pillen – muziek werd zijn medicijn. „Nummers schrijven is voor mij: een afvoerkraan opendraaien. Op sommige tracks huil ik gewoon. Aan het einde van ‘Waves’ zat ik met tranen in mijn ogen te schrijven. Bij elke zin haal ik iets naar boven, een filmpje, en het is dan alsof heel mijn leven in dia’s voorbijtrekt.”

Het is die intensiteit die nu ook aanslaat bij een groot publiek. ‘Waves’ werd ruim 20.000 keer verkocht – Mr. Probz bracht de single alleen als download uit, niet als fysieke cd. Er zal aan zijn muur geen officiële platina plaat komen; industrievereniging NVPI reikt die alleen uit aan leden en Mr. Probz bereikte het succes zonder platenlabel, boekingskantoor of distributeur. Het is oude industrie versus nieuwe, aldus de rapper. „Je kunt alles zelf doen; als je iets niet weet dan kijk je een tutorial op YouTube.”

Zijn grote hit ‘Waves’ was een spontane promorelease en niet afkomstig van zijn plaat, waarop het muzikaal vergelijkbare, schrijnend persoonlijke nummer ‘Do It All Again’ staat. Hij vertelt dat hij afgelopen maanden contracten bij platenmaatschappijen uit binnen- en buitenland afwees.

„Labels die eerst niet snapten wat ik met mijn muziek wilde en nu overal een deel van willen. Waarom zou ik dat doen? Ik heb ze nog niet nodig gehad. Ik gun iedere muzikant mijn vrijheid.”