Merkel lacht, de FDP huilt

Dat bondskanselier Angela Merkel flink wint, is geen verrassing Dat regeringspartner FDP de kiesdrempel niet haalt eigenlijk ook niet De vraag is nu vooral: wat voor regering gaat Duitsland krijgen?

Vrijwilligers tellen de stemmen die per post zijn uitgebracht. Foto Reuters

Correspondent Duitsland

Als gisteravond om zes uur de eerste prognose op het grote scherm verschijnt, lijkt het of alle aanwezige partijgenoten van de liberale FDP een stomp in de maag krijgen: „Oeh!” De FDP is de grote verliezer van de Bondsdagverkiezingen. De partij lijkt te gaan verdwijnen uit de regering en uit de Bondsdag omdat de kiesdrempel van 5 procent niet gehaald wordt.

De afdeling Berlijn van de partij die de afgelopen vier jaar samen met de CDU/CSU van bondskanselier Angela Merkel in de regering van Duitsland zat, is voor een ‘feestelijke verkiezingsbijeenkomst’ bijeen in een wijnrestaurant in de buurt van het parlementsgebouw. Maar feestelijk wordt het niet. De FDP-afgevaardigde voor Berlijn probeert zijn partijgenoten nog moed in te spreken: „Dit is niet het resultaat waar we voor gevochten hebben. Maar de avond is nog niet afgelopen. We knokken door om in Bondsdag te komen!” De partijgenoten klatschen en brullen, maar het is met de moed der wanhoop.

Lijsttrekker Rainer Brüderle zegt wat later op televisie met vermoeide stem: „Het is niet het einde van de partij. Maar het wordt wel moeilijk.” Partijvoorzitter Philipp Rösler kondigt zijn aftreden aan.

De uitslag van de bondsdagverkiezingen leek maandenlang aan te sturen op een ‘Grote Coalitie’ tussen CDU en de sociaal-democraten van de SDP. Maar gisteravond leken alsnog grote verrassingen mogelijk. De unie CDU/CSU lijkt uit te komen op ruim 42 procent. Dat zou door de eigenaardigheden van het Duitse kiesstelsel voldoende kunnen zijn voor een absolute meerderheid. Maar ook een coalitie van SPD, Groenen en die Linke zónder de CDU, leek mogelijk. Over de definitieve coalitievorming zal vandaag meer duidelijkheid komen.

In de Charlotte-Peffer school voor bijzonder onderwijs, stemlokaal 214 in het centrum van Berlijn, glimlachten eerder op de zondagdag de leden van de kiescommissie verontschuldigend. Ze zitten achter kleine houten kindertafeltjes onder vlaggen van Berlijn, Duitsland en Europa. „Nee, sorry”, zegt de voorzitter, „We kunnen helemaal geen cijfers geven over de opkomst.” Een collega van haar beaamt wel, om niet helemaal onaardig te lijken, dat het wel druk is hier.

Opkomst hoger

Gisteren werd halverwege de middag duidelijk dat de opkomst voor de Bondsdagverkiezingen dit jaar hoger uitvalt dan in 2009. Bijna 62 miljoen Duitsers mochten gisteren hun stem uitbrengen op in totaal 4.500 kandidaten van 34 partijen. Bovendien waren er lokale verkiezingen in de deelstaat Hessen. Maar eigenlijk draaide het om de vraag of bondskanselier Angela Merkel (CDU) haar huidige regering kan voorzetten of dat zij uit moet kijken naar een andere coalitiepartner. Dat zij verder zou kunnen gaan met een absolute meerderheid werd tevoren uitgesloten.

In Berlijn was afgelopen weekend ondertussen duidelijk dat veel mensen ontevreden zijn over de politiek. Zeker bij burgers van het voormalige Oost-Duitsland, die zich vaak achtergesteld voelen. „Ze denken toch allemaal eerst aan hun eigen portemonnee”, zegt bijvoorbeeld Ingrid Moritz uit Oost-Berlijn. In de supermall Gesundbrunnen heeft ze net een roos in ontvangst genomen van Klaus Wowereit, burgemeester van Berlijn, een SPD-politicus met doorgroeimogelijkheden. Wowereit boog zich over de oude dame heen en fluisterde in haar oor ‘een prettige dag’. Maar Frau Moritz is daar niet van onder de indruk. „Ik vind Angela Merkel wel een aardige vrouw.”

‘Ze beloven van alles’

Haar compagnon, de eveneens gepensioneerde Gerhard Bliefert, briest: „Ach, die heeft toch ook niets voor ons gedaan! Ja, nu het verkiezingstijd is beloven ze van alles.” Herr Bliefert, met zwarte pet boze donkere ogen achter een metalen bril, gaat niet stemmen. „We hebben al drie jaar hetzelfde pensioen. Daar veranderen die politici niks aan. Maar als het aankomt op het verhogen van hun eigen schadeloosstelling, dan staan al die leden van de Bondsdag klaar om voor te stemmen.”

In het stemlokaal 214 zegt een oudere dame, die haar naam niet wil zeggen, dat zij altijd van haar recht om te stemmen gebruik wil maken. Ze is zeer tegen de politiek van Angela Merkel, vooral omdat Merkel tegen de invoering is van een wettelijk minimumloon. „Ik was tien jaar aan het eind van de oorlog. Ik had al die tijd geloofd dat Adolf Hitler een grote held was. Toen kwam de grote vernietiging. Hier verderop stond de Russische raketartillerie, de katjoesjas. Daarna kwam de DDR met nieuwe onvrijheid. Ik ben ervan overtuigd dat je van je stem gebruik moet maken. Het is je plicht.”