Poelslak krijgt meer vlekken in de zon of als er roofvissen in de buurt zijn

Foto’s Biology Letters

In aanwezigheid van roofdieren krijgt de ovale poelslak (Radix balthica) meer vlekken. En als de slak wordt blootgesteld aan uv-licht, wordt hij donkerder. Het lijkt dan alsof het slakkenhuis vlekken krijgt of verkleurt, schrijven biologen in Biology Letters (18 september), maar in werkelijkheid is het de weke mantel daaronder. De schelp zelf is half doorzichtig.

De ovale poelslak is een zoetwaterslak die in grote delen van Europa voorkomt, waaronder Nederland. Het was malacologen (weekdierkundigen) al eerder opgevallen dat sommige ovale poelslakken donker waren en andere slechts licht gevlekt. Men dacht dat dat door subtiele genetische verschillen kwam.

De bovenste foto hier toont de slak ‘au naturel’. Zweedse biologen uit Lund hebben nu laten zien dat de slak meer vlekken krijgt in water waarin eerder kroeskarpers (Carassius carassius) hadden rondgezwommen (tweede foto). Blijkbaar konden de slakken chemische signalen van de roofvissen detecteren. De Zweedse biologen vermoeden dat gevlekte slakjes minder opvallen voor vissen en andere roofdieren, maar hebben dat nog niet aangetoond.

Poelslakken waarbij dagelijks een flinke dosis uv-licht het aquarium inscheen (derde foto), kregen niet per se meer vlekken, maar werden wel donkerder. Net als bij mensen beschermen de donkere pigmenten de slakjes tegen schadelijke uv-straling.

Slakken die zowel aan uv-licht als vissenwater waren blootgesteld, waren het donkerst (vierde foto). Hier versmolten de afzonderlijke vlekjes tot één grote vlek. Mogelijk is de camouflage van deze slakken dan niet langer optimaal, schrijven de biologen.