Liberale FDP moet zich opnieuw uitvinden

Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog zit de liberale FDP niet in de Bondsdag. Vier jaar nadat de partij de grootste overwinning boekte uit haar geschiedenis, met 14,6 procent, is het de vraag of ze deze nederlaag te boven kan komen – al sprak lijsttrekker tegen wil en dank, de 68-jarige Rainer Brüderle, zichzelf moed in met de opmerking: „Dit is niet het einde van de partij.”

Sommigen geven de CDU mede de schuld. De christen-democraten gaven de FDP in het verleden wel eens het extra duwtje dat nodig was om de kiesdrempel over te komen, door de eigen achterban te adviseren de zogeheten tweede stem uit te brengen op de kleine coalitiegenoot. Maar deze keer was het ieder voor zich.

Oud-partijleider Wolfgang Gerhardt stak de hand in eigen boezem. „We kunnen dit slechte resultaat niemand anders in de schoenen schuiven”, zei hij gisteravond op tv. De partij wist volgens Gerhardt in 2009 de grote overwinning in de coalitie met de CDU niet te verzilveren. Zo beloofde de FDP dat er met haar in een regering geen belastingverhoging zou komen. Al tijdens de coalitiebesprekingen bleek dat de CDU daar geen boodschap aan had.

Partijleider Guido Westerwelle was een betere stemmentrekker dan een minister van Buitenlandse Zaken. Hij verbleekte bij de herinnering aan zijn beroemde voorganger in die functie, partijgenoot Hans-Dietrich Genscher.

Het gevolg was dat de FDP, ondanks een paar goede resultaten in deelstaatverkiezingen, de afgelopen jaren steeds meer moeite had om uit te leggen waarom haar rol in de coalitie belangrijk was. De partij is er niet in geslaagd „de innerlijke filosofie van het liberalisme” te verduidelijken, zoals Gerhardt gisteravond zei.

Het is tijd voor herbezinning. De jonge vicevoorzitter Christian Lindner, die de partij leidt in Noordrijn-Westfalen en waarschijnlijk de nieuwe leider wordt, sprak van het bitterste uur voor de FDP sinds decennia en voegde eraan toe: „De FDP moet zichzelf opnieuw uitvinden.”

Paul Luttikhuis