Eurosceptici winnen net niet genoeg

Het scheelde een haar. Als Alternative für Deutschland niet 4,7, maar 5 procent van de stemmen had gehaald, had voor het eerst in de Duitse geschiedenis een partij in de Bondsdag plaatsgenomen die de Europese integratie wil terugdraaien. AfD wil Duitsland, al dan niet samen met andere Noord-Europese landen, losmaken uit de eurozone.

Maar het resultaat van de in februari dit jaar opgerichte ‘Alternative’ is hoe dan ook historisch. Nooit eerder kreeg een nieuwe partij binnen korte tijd zo veel stemmen, merken Duitse kranten op. Dat de partij de kiesdrempel niet haalde, betekent niet dat de partij is uitgespeeld. AfD wil meedoen aan de Europese verkiezingen in mei 2014. Daarvoor geldt in Duitsland een lagere kiesdrempel: 3 procent.

„We hebben de andere partijen de schrik op het lijf gejaagd”, zei partijleider Bernd Lucke, een Hamburgse economieprofessor, gisteren na de uitslag. De partij begon als een groepje conservatieve academici dat zich verzette tegen de redding van Zuid-Europese landen door Duitsland. Maar een heel diverse schare kiezers voelt zich thuis bij de partij, zo blijkt uit onderzoek van omroep ARD.

De meeste kiezers, 450.000, waren afkomstig van de liberale FDP die de afgelopen jaren zichtbaar moeite had met de eurokoers van bondskanselier Merkel. Daarnaast liepen ook 360.000 kiezers van Die Linke (uiterst links) over naar AfD. Anderen stemden de vorige keer CDU (300.000) of stemden niet (240.000).

Daarmee volgt AfD het patroon van andere eurosceptische partijen in Europa, zoals de PVV, die proteststemmen verzamelen uit rechtse én linkse hoek. In Duitsland deed AfD het bijzonder goed in het oosten. In de voormalige DDR kreeg de partij bijna 6 procent, in het westen 4,6 procent. Volgens onderzoeksinstituut Forschungsgruppe Wahlen stemden veel werklozen op de AfD. Die zijn er relatief veel in het oosten. Daarnaast blijkt het electoraat jong: onder 18- tot 29-jarige kiezers scoorde AfD bovengemiddeld.

Mark Beunderman