‘Eigen drama geeft de zender smoel’

Commerciële tv-zenders investeren steeds meer in Nederlandse tv-series

Slingerend fietst Doris door Amsterdam. Ze haalt te laat haar dochter van school, die moet naar muziekles, daarna nog boodschappen en de hond van bejaarde buurvrouw doen, en dan ook nog die fietsband plakken.

In de nieuwe Nederlandse comedy Doris, vanaf vanavond op tv, speelt Tjitske Reidinga een gescheiden moeder die bijna verdrinkt in haar drukke bestaan. Maar hoe hoog de problemen zich ook opstapelen, na 20 minuten zijn ze allemaal opgelost, zodat we toch kunnen eindigen in een warm badje van familieliefde.

Bijzonder is dat deze tv-serie vol top- acteurs (Ellen Vogel, Monique van de Ven, Gijs Scholten van Aschat, Jacob Derwig) wordt uitgezonden op Net 5, de vrouwenzender die verder voornamelijk buitenlandse series uitzendt. Tot voor kort onderhield de publieke omroep vrijwel alleen het Nederlandse tv-drama. Een serie kost zo’n tweehonderdduizend euro per uur, tegen ongeveer veertig tot tachtigduizend euro voor een ‘gewoon’ tv-uur. Eigen drama was daarom lange tijd te duur en risicovol voor de commerciële omroepen.

Dat is veranderd. RTL 4 begon vorige week met De man met de hamer en had eerder dit jaar een hit met Divorce, het mannelijke antwoord op de nog grotere hit Gooische vrouwen. SBS 6 scoort met Dokter Tinus en komt volgende maand met Verliefd op Ibiza. Waarom wagen de commerciëlen zich nu wel aan Nederlands drama?

Erland Galjaard, programmadirecteur van RTL: „We zijn hier nu drie jaar mee bezig, we zitten nog in de opbouwfase, en drama is steeds belangrijker geworden. RTL 4 beheerst al jarenlang het weekend met The Voice, Ik hou van Holland enDe TV Show. We hebben geïnvesteerd in talentenshows, comedy en het late night slot. Maar drama hing er wat bij. En eigen drama geeft een zender smoel.”

SBS ziet zelf gemaakte tv-series vooral als een middel om het gewenste imago van ‘brede, volkse familiezender’ te versterken. Remko van Westerloo, directeur televisie van de SBS-zenders SBS 6, Net 5 en Veronica: „We hebben eigenlijk helemaal geen traditie. Maar omdat alle goedlopende talentenshows al bij RTL zitten, moeten we op zoek naar een eigen stempel. We zoeken programma’s die onze eigenheid kunnen uitstralen. Tv-series zijn kostbaar, maar kwaliteit loont: het kweekt goodwill, je wordt er snel om geprezen. Ik weet wel, dat geldt vooral voor de tv-critici en de vakbroeders, maar die zijn niet onbelangrijk in de perceptie van de zender. Bovendien vinden adverteerders het ook een mooi genre.”

Wat verder helpt: de kijkers lopen steeds meer warm voor Nederlandse tv-series, waardoor de productie daarvan minder risicovol is. Galjaard: „Een paar jaar geleden wilden de kijkers vooral buitenlandse series, zoals CSIdie trokken zo’n anderhalf miljoen kijkers. Maar dat is teruggelopen tot onder de miljoen.” Van Westerloo van SBS: „Tot voor kort hoefde ik bij de aandeelhouders niet aan te komen met eigen drama; veel te riskant. De ervaringen zijn grillig. Maar dankzij het succes van Dokter Tinus zijn Danny Lowinski en Doris nu wel mogelijk.”

Dat de zenders zich kunnen onderscheiden van andere zenders met een tv-serie is overigens betrekkelijk. Van Westerloo stelt dat Dokter Tinus ook bij RTL of bij Omroep MAX had gekund. Divorce werd eerst aangeboden aan de publieke omroep. De man met de hamer noemt Galjaard een serie die je bij de publieke omroep verwacht.

Hoe zit het met de concurrentie? Galjaard zelfverzekerd: „SBS 6 is al dolblij als Dokter Tinus één miljoen kijkers trekt. Bij RTL 4 liggen de verwachtingen hoger, als grotere zender. Een dramaserie moet bij ons boven het miljoen scoren en het goed doen in de doelgroep, de boodschappers: 20-49 jaar. Divorce is een hele grote hit met twee miljoen kijkers, Moordvrouw is ook een echte hit met ongeveer 1,7 miljoen. En De man met de hamer heeft met 1,5 miljoen een mooie start. Zeker ook omdat het een nieuwe richting voor RTL 4 betekent.”

En hoe onderscheidt RTL zich van de publieke omroep? „Series op de publieke omroep, zoals Dokter Deen, zijn over het algemeen wat langzamer, en daarom geschikt voor een ouder publiek. Wij mikken op de boodschappers, de doelgroep die interessant is voor adverteerders. Dus we hebben de markt met de publieke omroep aardig verdeeld: Naar hun series kijken de vijftigplussers, naar onze serie alle mensen daaronder.”

Toch durft de publieke omroep over het algemeen meer aan: moeilijker, vernieuwend en duur drama. Bij de commerciële zenders staat herkenbaarheid voorop, direct gevolgd door warmte, luchtigheid, humor. Het verschil: de publieke omroep hoeft de geïnvesteerde miljoenen niet terug te verdienen, RTL en SBS wel. Galjaard: „Dat de publieke omroep meer durft, kan zomaar te maken hebben met het feit dat ze een groter budget hebben.”

Zelfgemaakte tv-series zijn ook interessant omdat de omroepen de groeiende markt van het uitgesteld kijken (online of met dvd-boxen) er goed mee kunnen bedienen. Net als een speelfilm blijft een tv-serie veel langer vers dan andere tv-genres. Van Westerloo: „Dokter Tinus haalt met uitgesteld kijken op de site nog eens 150.000 kijkers extra.” Galjaard wijst erop dat RTL niet voor niets online videotheek Videoland heeft overgenomen: „Hergebruik speelt zeker een rol. Neem de herhalingen van Baantjer. Iedereen weet toch al wie het gedaan heeft? Toch zaten weer twee miljoen mensen te kijken.”

Een geslaagde serie straalt uit over de hele tv-avond. Van Westerloo: „We proberen rondom de tv-series een tv-avond te bouwen, met een zekere sfeer. Doris zit op de maandag na Grey’s Anatomy, dus we hopen zo’n vijf, zeshonderdduizend kijkers vast te houden. Doris ademt eenzelfde grotestadsgevoel, voor vrouwen in de dertig, veertig. Ik ben er wel licht nerveus over. Je hoopt toch dat dit soort pareltjes een groot publiek vinden.”

Doris (8 afleveringen van 24 minuten) Net 5, maandag 21.30-22.00u