Een avontuurlijke pessimist uit Colombia

Álvaro Mutis (1923-2013)

De Colombiaan schreef in tien jaar zeven romans die hem wereldberoemd maakten.

Alvaro Mutis, op 78-jarige leeftijd. Foto Reuters

„In mijn romans gaat het niet om de anekdotes”, zei de gisteren op 90-jarige leeftijd in Mexico-Stad overleden Colombiaanse schrijver Álvaro Mutis. „Net als in mijn gedichten gaat het om een bittere, pessimistische visie op het menselijk lot.” Aanvankelijk schreef Mutis dan ook vooral gedichten, tot hij in 1996 zijn eerste roman publiceerde, La nieve del almirante. Het was het relaas van de filosofisch onderlegde zeeman Maqroll el Gaviero, een personage dat Mutis uit zijn gedichten had gelicht.

Dat boek werd de opmaat voor een razendsnelle internationale doorbraak: in Frankrijk won Mutis de Prix Medicis voor de beste buitenlandse roman. In Nederland vestigde de trilogie De boeken van de onstuimige Zuidenwind begin jaren negentig zijn naam. De serie beschreef de lange reizen en avonturen van zijn held, een filosoof en vrouwenliefhebber die zich maar zelden liet beperken door de grenzen van de wet.

Plotseling was Mutis naast zijn vriend Gabriel García Márquez de bekendste Colombiaanse auteur. In één moeite door werd zijn literatuur met die van ‘Gabo’ vergeleken, maar de verhalen van Mutis – die steeds Maqroll als hoofdpersoon koos – zijn rauwer en harder dan die van de Nobelprijswinnaar. Mutis beschouwde zich maar half als een Latijns-Amerikaanse schrijver: hij was even verwant aan Joseph Conrad of Marcel Proust (om diens precieze formuleringen).

Mutis (25 augustus 1923) bracht het grootste deel van zijn leven buiten Colombia door. Als kind woonde hij in België, waar zijn vader diplomaat was. Mutis zelf werkte onder meer als voorlichter voor een oliemaatschappij, een baan waardoor hij de zee leerde kennen. Dat deel van zijn loopbaan eindigde abrupt toen hij voor een fraudezaak vijftien maanden gevangen werd gezet in Mexico. Later werkte hij voor een Amerikaans bedrijf dat films distribueerde in Latijns-Amerika. In die omgeving ontkende hij steevast verwant te zijn aan de in kleine kring bekende dichter Mutis: „In het zakenleven is poëzie verdacht.”

Na zijn pensionering waagde de dichter de sprong naar het proza: in minder dan tien jaar schreef hij de zeven romans die hem wereldberoemd zouden maken – en daarna zweeg hij weer. Elf jaar geleden werd Mutis onderscheiden met de Premio Cervantes, de grootste literaire onderscheiding uit het Spaanse taalgebied.