Demonstratie

Eén origineel bord zag ik zaterdagmiddag bij de protestdemonstratie van (vooral) de SP in Amsterdam: ‘Johan Witteveen president!’ Het viel op tussen voorspelbare slogans als ‘Thuiszorg uitkleden? Doe effe normaal!’ en ‘Belast de rijken!’ Een VVD’er als gedroomde leider van een door de SP geregeerd Nederland? Hij zal er zelf van opkijken, maar het is niet zo vreemd na alle scherpe kritiek die hij op het kabinet-Rutte heeft uitgeoefend.

Witteveen is niet zomaar een VVD’er. Hij was voor de VVD een goede minister van Financiën in de jaren zestig en zeventig. Er wordt door Rutte te veel bezuinigd en te weinig geïnvesteerd, vindt hij nu. Hij heeft er ook een verklaring voor: „In het hele kabinet zit niet één econoom.”

Eén origineel bord dus – te weinig om deze demonstratie voor de vergetelheid te behoeden. Er gebeurde weinig opmerkelijks. De retoriek schuimde af en toe wat over, zoals bij Ruud Kuin van de Abvakabo FNV die op het Beursplein uitriep: „Wat hebben die flikkers daar gedaan?” Hij doelde op zorgverlener Sensire, die in Varsseveld 1100 zorgmedewerkers heeft ontslagen.

Verder was de pikorde interessant achter het voorste spandoek (‘Basta Stop de bezuinigingen’) waarmee de stoet van het Beursplein naar de Dokwerker trok. SP-Kamerlid Harry van Bommel moest met andere mensen het doek aan zijn vingertoppen omhoog houden, wat geen sinecure is tijdens een kilometerslange tocht.

Achter hem liepen steeds gedrieën naast elkaar: Emile Roemer, Henk Krol en Jan Nagel. Vooral Nagel maakte een ernstige, bijna verbeten indruk; je kon merken dat dit een heroïsch hoogtepunt was in zijn bloeiende carrière als populistisch politicus: eerst op de bres voor Pim, nu voor de nooddruftige grijsaards van Nederland. Wat zal zijn volgende bestemming zijn?

De opkomst was niet slecht – zo’n 5000 mensen – maar het waren vooral opgetrommelde actievoerders; er kwamen weinig buitenstaanders op de demonstratie af. De grote afwezige was de PvdA. Voorzitter Spekman zei nog diezelfde dag dat hij niet van plan was demonstraties tegen het kabinet te steunen.

Roemer deed bij de Dokwerker een oproep aan de PvdA om uit de regering te stappen, maar de PvdA had die dag een heel andere zorg: hoe kon ze voorkomen dat ze uit de regering móést stappen? Op een politieke ledenraad in Zwolle werd daarover beraadslaagd.

Terwijl Roemer de dingen zei die van hem verwacht werden, voelde ik opeens een veel grotere nieuwsgierigheid opkomen naar de manier waarop Samsom en de zijnen zich in Zwolle uit de nesten gingen redden. Ik besloot Roemer de rug toe te keren, hoewel hij me nariep: „Vandaag in Amsterdam begint de ommezwaai!”

Thuis, op Politiek 24, vond ik het belangrijkste antwoord van de PvdA op de JSF-crisis: Angelien Eijsink, defensiewoordvoerder. Zij had het hoogste woord in Zwolle, hoger kon het niet. Ze zei dat het in de tien jaar van haar woordvoerderschap niet eerder was voorgekomen dat ze in dit gezelschap over defensie mocht praten. Dat liet ze zich niet afnemen. Eerst domineerde ze voor de camera een groepsgesprek, later mocht ze zich herhalen voor de voltallige ledenraad. En steeds maar weer die ijzeren glimlach waarmee ze interrupties afkapte.

Haar sterkste uitspraak: „Ik ben blij met de keuze, maar ik heb nog geen keuze gemaakt.” Met zo’n soldaat naast zich hoeft Samsom zich geen echte zorgen te maken – die JSF komt er wel.