Bo Xilai krijgt een politieke doodstraf

Foto AFP

Een van China’s populairste politici, de 64-jarige kampioen van de armen Bo Xilai, is gisteren door een rechtbank schuldig bevonden aan corruptie, machtsmisbruik en het aannemen van steekpenningen. De charismatische Bo (64) is veroordeeld tot levenslang en wordt opgesloten in de beruchte Qinchenggevangenis voor gedetineerden met een politieke achtergrond.

Dat Bo, die het middelpunt vormde van een van de grootste politieke schandalen nadat zijn vrouw Gu Kailai de Britse zakenman Neil Heywoord had vermoord, schuldig zou worden bevonden, stond al lang vast. Gezien zijn prominente status als voormalig lid van het Politbureau, partijsecretaris van de megastad Chongqing en voormalig minister van Handel hadden zijn overwegend „nieuw linkse” aanhangers gerekend op een lichtere gevangenisstraf.

Alles wijst er echter op dat partijleider en president Xi Jinping en de zes andere leden van het staand comité van Politbureau, dat China feitelijk bestuurt, voorgoed van de charismatische Bo af willen. Een rondgang langs geïnformeerde wetenschappers, politieke commentatoren en prominente bloggers leert dat niemand eraan twijfelt of de strafmaat is bepaald door partijleider en president Xi Jinping en de zes andere leden van het staand comité van het Politbureau.

„Als China een democratie was geweest dan was Bo ongetwijfeld verkozen tot president. De fysieke doodstraf zou slecht zijn gevallen bij Bo’s miljoenen aanhangers, hij heeft daarom een politieke doodstraf gekregen. De kans op een comeback en rehabilitatie is minimaal en dat is exact de bedoeling van de partijleiding”, aldus de historicus Zhang Lifan.

Bo, die gisteren het vonnis aanhoorde met gebalde, trillende vuisten, ontkent alle beschuldigingen en gaat vrijwel zeker in beroep. Maar dat zal voor de strafmaat geen verschil uitmaken, want in China is het recht nog altijd een stuk gereedschap dat door de CPC naar eigen inzichten kan worden gebruikt.

Zijn populariteit ontleende hij aan zijn campagnes tegen de kloof tussen rijk en arm, tegen de maffia en tegen rijke vastgoedspeculanten. Hij was ook pleitbezorger van een herwaardering van „Mao Zedongs politieke normen en waarden” – hij organiseerde grote rode liederen-festivals – en keerde zich tegen verdergaande markthervormingen. Vooral zijn politieke, populistische stijl maakte hem in Beijingse partijkringen impopulair.

Toen het schandaal in de winter van 2012 losbarstte, was in de top van de CPC een interne strijd aan de gang over de opvolging van de toenmalige leiders die met pensioen gingen. Bo Xilai was een van de voornaamste kandidaten in het nieuwe team van Xi Jinping, het staand comité van het Politbureau dat China feitelijk bestuurt. Xi en anderen vonden Bo’s stijl te flamboyant en een bedreiging voor verschillende belangengroepen in de partij en de staatseconomie.

Bo leek onaantastbaar tot het tot de partijleiding – en internettend China – doordrong dat zijn vrouw, Gu Kailai, in november 2011 haar Britse zakenpartner en incidentele bedpartner Neil Heywood had vergiftigd. Gu is eerder dit jaar veroordeeld tot levenslang en zou tijdens haar daad in een diepe depressie hebben verkeerd.

Deze moord werd met medeweten van de toenmalige Chongqingse hoofdcommissaris van politie Wang Lijun toegedekt. Toen de hoge politieman, die een nauwe band had met de beide Bo’s, de zaak voorlegde aan zijn superieur kreeg hij van Bo niet alleen een stevige uitbrander maar ook klappen en bedreigingen. Wang, die de macht van zijn baas goed kende, voelde zich zo ernstig bedreigd dat hij via het Amerikaanse consulaat in Chengdu naar de VS trachtte te vluchten.

In de weken en maanden na Wangs uitzonderlijke vluchtpoging werd duidelijk dat Bo Xilai niet alleen had gepoogd de moordzaak toe te dekken, maar dat hij samen met politiecommissaris Wang een waar schrikbewind had gevoerd in Chongqing. Politieke tegenstanders werden onder het mom van de strijd tegen corruptie geëlimineerd, journalisten en dissidenten werden keihard vervolgd. China kreeg via de buitenlandse media en Chinese websites in de VS, Taiwan en Europa bovendien inzicht in de luxueuze levensstijl van topleiders en hun families.

Voor Bo’s tegenstanders in de partijtop was de affaire een uitgelezen kans om Bo’s opmars naar de top af te stoppen. Het gisteren uitgesproken vonnis vormde in feite het slothoofdstuk van een politieke eliminatie. „Het was en is zeer gebruikelijk in de Communistische Partij van China, dat nieuwe leiders in hun eerste jaar hun machtsbasis consolideren door politieke tegenstanders uit te schakelen. Dat is dus nu gebeurd”, stelde de bloggende politieke analist Si Ma Na, die door vier miljoen Chinezen wordt ‘gevolgd’, zakelijk vast.