BlackBerry halveert zichzelf voor verkoop

Comeback van Canadese smartphonefabrikant mislukt. BlackBerry ontslaat 40 procent van personeel.

Foto

2013 is het jaar waarin twee ooit machtige telefoonfabrikanten uit beeld verdwijnen. Behalve Nokia, dat door Microsoft wordt gekocht, lijkt ook BlackBerry niet zelfstandig te overleven. Met het ontslag van 40 procent van het personeel (4.500 mensen) en een definitief afscheid van de consumentenmarkt is het over en uit voor de Canadese fabrikant.

In feite halveert BlackBerry zichzelf: door de operationele kosten voor 2015 terug te brengen met 50 procent probeert het bedrijf zich aantrekkelijker maken voor een onafwendbare verkoop – voordat het tot een gedwongen verkoop komt.

Afgelopen vrijdagavond maakte topman Thorsten Heins vervroegd de slechte resultaten bekend van het afgelopen kwartaal. Het verlies van bijna 1 miljard dollar (735 miljoen euro) is grotendeels te wijten het aan tegenvallend aantal verkochte toestellen: BlackBerry verkocht slechts 3,7 miljoen smartphones in de afgelopen drie maanden. Daardoor kwam de omzet de helft lager uit dan verwacht.

Het nieuwe besturingssysteem BB 10, begin dit jaar aangekondigd als de redding van het bedrijf, werd in de winkel geen succes. BlackBerry moet daarom fors afschrijven op onverkochte toestellen en verspeelde zijn laatste kans op een comeback in de high end-markt.

BB10 had twee tekortkomingen: het kwam veel te laat op de markt en het wist zich niet voldoende te onderscheiden ten opzichte van Apple’s iOS en Google’s Android. Daardoor was er onvoldoende belangstelling van softwareontwikkelaars; zonder levendige app-cultuur maakt een besturingssysteem weinig kans in de consumentenmarkt.

BlackBerry werd als eerste aanbieder van mobiele e-mail groot in het zakenleven. Maar de Canadezen raakten die voorsprong kwijt vanaf het moment dat de iPhone geïntroduceerd werd in 2007. De smartphone was niet langer louter zakelijk gereedschap, maar ook een speeltje voor gewone consumenten.

Medewerkers wilden hun eigen telefoontoestel ook gebruiken op het werk. De bring your own device-golf pakte gunstig uit voor iPhones en Android-telefoons, maar het aandeel van BlackBerry daalde in vijf jaar tijd van 20 naar minder dan 3 procent. Eventjes kon BlackBerry profiteren van de onstuimige volumegroei van de totale smartphonemarkt. BlackBerry werd populair onder consumenten, omdat je er goedkoop berichten mee kon versturen. Maar het bleek een kort moment van euforie; WhatsApp, Skype, Facebook en iMessage, bleken prima concurrenten voor de BlackBerry Messenger-dienst (BBM).

Dit weekeinde deed BlackBerry nog een poging BBM beschikbaar te maken voor iOS en Android en zo meer draagvlak te creëren voor de dienst. Die apps werden schielijk teruggetrokken wegens fouten in de software.

Voor een bedrijf dat ooit Research in Motion heette, reageerde Blackberry traag op de snel veranderende marktomstandigheden. Dat was deels te wijten aan de tweekoppige leiding, die verdeeld was over de strategie en producten introduceerde die nog niet af waren (zoals de iPad-concurrent PlayBook).

BlackBerry leunde te lang op de populariteit van een fysiek toetsenbord en het betrouwbare imago in de zakelijke markt. Zijn onberispelijke staat van dienst werd ondermijnd door een paar flinke storingen en discussies over het ‘meekijken’ van vreemde mogendheden in berichten die medewerkers met hun BlackBerry verzonden.

Wat is er straks van BlackBerry over? Een bedrijf met 7.000 medewerkers dat nog vier verschillende toestellen zal maken voor „enterprise en prosumer-klanten”, in de woorden van Thorsten Heins . BlackBerry klampt zich dus vast aan grootzakelijke klanten en overheden. Die beslissing heeft het al jaren voor zich uitgeschoven.

BlackBerry heeft zakenbanken al de opdracht gegeven om op zoek te gaan naar een koper. Maar niemand durft zijn vingers te branden aan een bedrijf dat nog zo snel marktaandeel verliest. Er zou sprake van zijn dat oud-oprichter Lazardis interesse heeft om zijn eigen bedrijf weer op te kopen, maar die plannen zijn nog niet concreet.

De meest waarschijnlijke kandidaat, Microsoft, neemt Nokia’s smartphonetak al over voor 7,2 miljard dollar. Het is onwaarschijnlijk dat Microsoft er nóg een telefoonmaker bij koopt. Waarschijnlijk gaf die Microsoft/Nokia-deal van begin september BlackBerry het laatste zetje om de handdoek in de ring te gooien op de consumentenmarkt.

Na de aankondiging verloor het aandeel BlackBerry op de Nasdaq-beurs ruim 17 procent.