Prognose: Merkel wint ruim, FDP haalt kiesdrempel niet

Volgens de eerste prognoses, kort na het sluiten van de stembussen, heeft de ‘Union’ (CDU/CSU) van bondskanselier Angela Merkel 42,5 procent van de stemmen behaald. Dat is meer dan acht procentpunten meer dan bij de vorige verkiezingen in 2009. De SPD behaalt 25,8 procent. Huidig liberaal coalitiepartner FDP komt met 4,7 procent niet aan de kiesdrempel (5 procent).

Bondskanselier Angela Merkel zwaait naar aanhangers van haar CDU nadat de eerste exitpolls bekend zijn gemaakt. Foto AFP/ Odd Andersen

Volgens de eerste prognoses, kort na het sluiten van de stembussen, heeft de ‘Union’ (CDU/CSU) van bondskanselier Angela Merkel 42,5 procent van de stemmen behaald. Dat is meer dan acht procentpunten meer dan bij de vorige verkiezingen in 2009. De SPD behaalt 25,8 procent. Huidig liberaal coalitiepartner FDP komt met 4,7 procent niet aan de kiesdrempel (5 procent).

Als de FDP de kiesdrempel niet haalt, zal Merkel haar heil moeten zoeken bij andere partijen. Zo is er een grote coalitie mogelijk met de socialisten van de SPD of kan ze het proberen met die Grünen (8,1 procent volgens prognose).

Terwijl de FDP afstevent op het verdwijnen uit het parlement, staan de eurosceptici van Alternative für Deutschland met 4,9 procent juist op de rand van de Bondsdag.

Twitter avatar frankgvermeulen NRC Bureau Berlijn #wahlkrimi! #fdp coalitiepartij #merkel ligt nek aan nek met #eurosceptische #afd in eerste exit polls. Beide nog onder de kiesdrempel.

Volg de ‘Wahlmonitor’ hier, die steeds een update van de uitslag geeft

Merkel mag hopen op absolute meerderheid

Merkel noemde de prognoses op een persconferentie een “superresultaat” en beloofde “vier nieuwe jaren van succes”, schrijft persbureau AFP. Ze bedankte stemmers voor hun vertrouwen, maar vond het nog te vroeg om het over coalitieplannen te hebben.

Merkels CDU mag zelfs blijven hopen op een absolute meerderheid in het parlement. Vermeulen:

“En dat is toch wel uniek. Zo’n groot land als Duitsland waar dan één partij aan de macht is. Dat zou ongelofelijk zijn. Maar zoals het in Nederland ook gebeurt, worden eerst de stemmen van kleine gemeenten geteld. Daar doet het CDU het altijd goed. Het kan goed zijn dat de overwinning van Merkel lager uitvalt. Dat is dan ten gunste van de SPD, die het beter doet in de grote steden.”

SPD-leider Peer Steinbrück feliciteerde Merkel via Twitter:

Twitter avatar peersteinbrueck Peer Steinbrück “Zum Klartext gehört es Frau Merkel zu gratulieren. Aber wir haben gemeinsam einen großartigen Wahlkampf geführt. Dafür danke ich.”

Update 22.56: Premier Rutte heeft, hoewel de uitslagen nog niet officieel zijn, ambtgenoot Merkel telefonisch al gefeliciteerd. Dat meldt Novum. Volgens zijn woordvoerder zei hij:

“Ik zie uit naar de voortzetting van onze inzet voor de crisisaanpak in Europa en de meer dan uitstekende relatie tussen onze beide landen. Ik heb de persoonlijke samenwerking met Angela Merkel zeer gewaardeerd.”

‘Alternative für Deutschland grote verrassing’

Volgens onze correspondent Frank Vermeulen is het mogelijk halen van de kiesdrempel door Alternative für Deutschland veruit de grootste verrassing van deze exitpolls:

“Dat had geen peiling vooraf goed ingeschat. Dat kwam mede doordat er bij peilingen wordt gekeken naar de achterban en er voor die partij niet echt een maat was. Ik heb het gevoel - de partij zelf zal dit altijd ontkennen - dat een conservatieve aanhang van de liberale FDP is overgestapt naar Alternative für Deutschland. Dat zal later nog moeten blijken.”

FDP: grootste verlies sinds oprichting

Het FDP stevent, minder verrassend, af op een megaverlies. Of de partij echt niet in het parlement zal terugkeren, is nog niet zeker, want de echte uitslag volgt immers pas morgen of mogelijk later, maar binnen de partij wordt er al ernstig rekening mee gehouden, zegt Vermeulen:

“Ze noemden het net de zwaarste nederlaag sinds 1949, toen de partij werd opgericht. Partijleider Brüderle sprak niet van het einde van zijn partij, maar wel van een moeilijke tijd. Maar houd sowieso een slag om de arm: vorige week bij de verkiezingen in Beieren bleek dat er soms meer dan een procent tussen de exitpolls en definitieve uitslagen zat.”

De voorzitter van de partij, Philipp Rösler, heeft na de nederlaag van zijn FDP besloten zijn functie neer te leggen:

Twitter avatar frankgvermeulen NRC Bureau Berlijn #FDP-voorzitter Philipp Rösler kondigt zijn aftreden af, na de nederlaag van de partij bij de #Bondsdagverkiezingen. http://t.co/Soy7XAD2kV

Grote coalitie lijkt meest logische optie

Mocht de FDP alsnog de benodigde vijf procent halen, dan regeert Merkel gewoon verder met de liberalen, zei ze al eerder. Voor nu lijkt een ‘grote coalitie’ van CDU en SPD de meest logische, zei Vermeulen eerder:

“Een samenwerking tussen Merkel en de SPD ligt het meest voor de hand. Inhoudelijk sluiten de partijen goed op elkaar aan. Voor Merkel kan de samenwerking als voordeel hebben dat de SPD verantwoordelijk wordt voor een nieuwe ronde bezuinigingen in de sociale zekerheid. Voor de SPD liep de vorige ‘grote coalitie’ in 2009 uit op een nederlaag. Maar na vier jaar oppositie moet op basis van de peilingen worden gevreesd dat die kiezers mogelijk niet zullen terugkeren. Dan is meeregeren niet de slechtste optie.”

Volgens Vermeulen is de kiezer in Duitsland “massaal naar het midden getrokken”, zo is gebleken:

“Dit in tegenstelling tot wat je in Nederland ziet: daar trekken stemmers naar de flanken. De vergelijking gaat wel een beetje mank, aangezien in Duitsland de kiesdrempel veel hoger ligt. Maar bij de FDP verzuchtte iemand net: de SED is terug. Dat was de grote partij in Oost-Duitsland na de Tweede Wereldoorlog. Somber en verdrietig, vond hij.”

Nederlander in Bondsdag

CDU-lid Kees de Vries komt als eerste Nederlander in de Bondsdag. De Vries haalde ruim 40 procent van de stemmen in zijn kiesdistrict, zijn tegenstander van Die Linke kwam uit op 29 procent, meldt de NOS.

De Vries, die zich al voor de tweede keer verkiesbaar had gesteld, won in Anhalt, een landelijk gebied in de buurt van Maagdenburg. De Nederlander voerde campagne met de slogan ‘Kees de Vries spreekt onze taal’.

Vier jaar geleden kwam De Vries maar een paar stemmen tekort voor het parlement.

Opkomst toch hoger dan verwacht

De opkomst is iets hoger dan vier jaar geleden. Naar schatting 73 procent van de kiezers heeft gestemd, in 2009 was dat iets meer dan 70 procent. Dat is tegen de verwachting in. Volgens Vermeulen werd er gerekend op een historisch lage opkomst.

Lees hier waarom de Duitse verkiezingen ook voor ons belangrijk zijn.