Minder verslechtering is wat anders dan uitzicht op overtuigende groei

Beleggers vieren dat er voorlopig goedkoop geld in overvloed beschikbaar blijft.

Klimt Nederland langzaam uit het economische dal?

Op de beurs was de stemming de afgelopen week fantastisch, terwijl de berichten over de echte economie op zijn best ‘minder slecht’ waren.

De Amsterdamse beursgraadmeter AEX bereikte donderdag een slotstand van 382,6 punten, het hoogste niveau sinds het uitbreken van de crisis vijf jaar geleden. Net als in de rest van de wereld vierden beleggers het besluit van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (Fed), om de steunaankopen van hypotheek- en staatsobligaties nog niet af te bouwen. Voorlopig blijft er een overvloed aan goedkoop geld beschikbaar.

Die vreugde zal deels hebben gezeten in de verrassing van de Fed. Vooraf werd verwacht dat voorzitter Bernanke woensdag zou zeggen dat er een begin werd gemaakt met het afbouwen, maar de Fed durfde de stap toch niet aan. De laatste cijfers over de Amerikaanse economie – werkloosheid, huizenverkopen – waren minder positief dan eerder dit jaar.

In Nederland kwam er deze week ook een verrassing, van het CBS. Het bureau meldde donderdag dat de werkloosheid in augustus voor het eerst in anderhalf jaar is gedaald. En er waren meer berichten die als gunstig zijn uit te leggen: de daling van de huizenprijzen is afgenomen, de dekkingsgraad van de pensioenfondsen is verbeterd en de bedrijfsinvesteringen zijn minder hard gedaald.

Sluiten deze berichten aan bij het „perspectief op herstel” dat de koning dinsdag in de Troonrede schetste, en de „lichtpuntjes” die VVD-fractieleider Halbe Zijlstra zag? Tonen ze inderdaad aan dat we „langzamerhand aan het einde van het dal zijn”, zoals PvdA-leider Samsom zei?

Een nadere blik op de cijfers leert dat de economie in sommige opzichten niet verder verslechtert. Maar daarmee is nog niet gezegd dat er uitzicht is op overtuigende groei.

De daling van de werkloosheid (met 11.000 werklozen naar 683.000) komt bijna geheel voor rekening van jongeren. Dankzij de mooie zomer was er meer werk voor hen in de horeca dan in andere zomers. Ook zoeken minder jongeren werk, omdat ze ervoor kiezen langer door te studeren nu er weinig banen zijn, aldus het CBS. Het aantal uitzenduren, dat een eerste teken zou kunnen zijn van verbeterde werkgelegenheid, is de afgelopen vijf kwartalen gedaald.

Hoewel het cijfer over augustus dus gerelativeerd moet worden (de vraag is hoeveel), is de laatste maanden wel duidelijk te zien dat de werkloosheid minder snel stijgt. De gemiddelde stijging lag in het tweede kwartaal op 11.000 per maand. In de eerste kwartaal was dat 21.000 per maand.

De huizenprijzen daalden in augustus met 4 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat is veel minder dan in de eerste helft van het jaar, maar een stijging is nog niet in zicht. Sinds de piek in 2008 zijn de prijzen 20 procent gedaald. Voor de bedrijfsinvesteringen geldt hetzelfde: die lagen in juli 8,6 procent lager dan een jaar eerder. De daling was kleiner dan in de maanden ervoor, maar nog altijd fors.

Intussen blijft het consumentenvertrouwen laag en blijven de bestedingen afnemen. Dus misschien is met wat goede wil de bodem van het dal te zien, maar de weg naar boven vinden is iets anders.