Grondige analyse of gestampte pot?

Wat levert meer succes op in je werk? Alles zo eenvoudig mogelijk maken? Of ingewikkelde onderwerpen ook een beetje op niveau behandelen? „Je moet complexe problemen niet simplificeren. Dat doet geen recht aan de werkelijkheid”, vertelde een succesvolle consultant mij een paar weken terug vol overtuiging. Ze is slim, realistisch en richt zich op ingewikkelde dilemma’s en bijna onoplosbare vraagstukken in organisaties.

Een paar dagen geleden hoorde ik van een succesvolle ondernemer: „Als je de dingen niet heel simpel maakt, gebeurt er helemaal niets.” Hij is slim, realistisch en runt twee goedlopende bedrijven in de metaalsector.

Ik raak altijd enorm in de war van zulke gesprekken. Wie heeft er gelijk? Moet je gaan voor de grondige analyse? Of voor de gestampte pot?

De consultant die ik sprak was erg geïnteresseerd in taal. „Mensen kunnen in een organisatie dezelfde woorden gebruiken, maar bedoelen daar dan volstrekt verschillende dingen mee.”

Nog leuker werd het volgens haar wanneer er allerlei belangen in het spel waren. „Neem een bedrijf als Odfjell in Rotterdam, dat tankopslagbedrijf dat steeds in het nieuws komt vanwege veiligheidsproblemen. Dat draait om overheden, inspecteurs, medewerkers, omwonenden, aandeelhouders, managers, toezichthouders... Geweldig!”

Ik realiseerde me dat ze gelijk had. Alleen al het netjes in kaart brengen van alle actoren, wat ze zeggen én wat ze eigenlijk bedoelen is al een hele afstudeerscriptie. Dit kun je niet terugbrengen tot simpele proporties.

De ondernemer die ik sprak had net het boek Businessplan op een A4 gelezen. Een populair, toegankelijk managementboek waarin wordt betoogd dat je je beleid als ondernemer moet terugbrengen tot één overzichtelijk schema. Met daarin: objectives, goals, strategies en measures. OGSM. Objectives zijn je ambities, uitgedrukt in woorden. Goals zijn de cijfermatige doelen die je hieruit afleidt. Strategies leggen uit hoe je deze doelen realiseert. En measures vertellen hoe je gaat meten en welke acties er zijn afgesproken.

„Dat is slim. Gewoon het hele verhaal op één velletje. Duidelijk voor iedereen. Dacht je nou echt dat mijn mensen een dik rapport gaan lezen. En ook al zouden ze ’t doen, hoe wil je zoiets uitvoeren? Dat gaat helemaal niet.”

Ik voelde aan dat hij gelijk had. Juist in de implementatie van plannen gaat het vaak fout. Ons bevattings- en verandervermogen is nu eenmaal beperkt.

De verleiding is groot om positie te kiezen. Maar de vraag is of dit productief is. Je kunt de consultant wegzetten als theoreticus of luchtfietser. Wat maar al te vaak gebeurt onder ondernemers. En je kunt de ondernemer en zijn boekjes typeren als onnozel en kortzichtig. Wat onder adviseurs en onderzoekers niet ongebruikelijk is. Snobs tegenover simplisten. Maar daarmee doe je beiden geen recht en kom je in het runnen van een afdeling of bedrijf geen steek verder.

Uiteindelijk is de tegenstelling tussen ingewikkeld en eenvoudig een valse als het om managen en ondernemen gaat. Een complexe analyse die niet leidt tot praktische acties is niet meer dan academisch tijdverdrijf. En een snelle actie zonder denkwerk leidt hooguit door toeval tot succes. De kunst is om de aansluiting tussen beide te vinden. Verbinden in plaats van polariseren.

Dat vergt slimme academici die ook gewonemensentaal spreken. En praktische managers en ondernemers die ook slim genoeg zijn om een ingewikkeld verhaal te volgen. Het dikke rapport met de uitvoerige analyse. En dat ene A4’tje waarop klip en klaar staat wat we vandaag gaan doen.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist en schrijft elke week over management en leiderschap.