Geen teken van leven op Mars

Het is een klap voor iedereen die hoopte dat op Mars leven zou opduiken – of in elk geval tekenen daarvan. Ook na een jaar meten heeft Marswagentje Curiosity geen noemenswaardige concentraties methaan gevonden in de ijle Marsatmosfeer. Dat schrijven NASA-onderzoekers onder leiding van Chris Webster (Science Express, 19 september). Methaan had juist de langverwachte vingerafdruk moeten zijn van (simpel) Marsleven.

Op aarde brengen bacteriën – vooral de microben die in de darmen van zoogdieren leven of die elders plantenresten verteren – jaarlijks honderden miljarden tonnen methaan in de atmosfeer. Mede daarom waren astronomen opgetogen toen telescopen op Hawaii en in Chili, en ruimtesondes zoals de Europese Mars Express, methaan in de Marsatmosfeer aantroffen. En dat niet alleen: de afgelopen tien jaar registreerden ze ook seizoensvariaties (meer methaan in de lente) en pluimen met verhoogde methaanconcentraties. Het leidde al snel tot speculaties over ondergrondse bacteriekolonies. Het methaan dat zulke ondergrondse microben ’s winters geproduceerd hadden, zou versneld vrijkomen als in de lente de sneeuw smolt, zo was het idee.

Scepsis was er ook. Al die metingen op afstand zijn ingewikkeld en leveren slechts indirecte aanwijzingen. Bovendien zijn andere bronnen van methaan denkbaar. Vulkanisme bijvoorbeeld, bepaalde inorganische reacties (‘serpentinization’), of de micrometeorieten die als fijn stof op het Marsoppervlak liggen en die onder invloed van uv-licht verweren.

Webster en zijn team zorgen nu in Science voor een domper: ‘Onze resultaten beperken de kans op recente methaanvorming door bacteriën, door serpentinization, of via bronnen van buiten zoals micrometeorieten en komeetinslagen enorm.’ De gevoelige spectrografen van de Curiosity troffen een schamele hoeveelheid van maximaal 1,3 methaandeeltje per miljard gasdeeltjes (1,3 ppbv), zes keer minder dan eerder was gevonden.

Toch geeft NASA de hoop op leven op Mars niet helemaal op. „De kans op methaanvormende bacteriën op Mars is sterk geslonken, maar het gaat hier slechts om één type microbieel metabolisme”, zei NASA’s hoofd Marsonderzoek, Michael Meyer. „We kennen ook vele microben die géén methaan produceren.” Ofwel: wordt vervolgd. Margriet van der Heijden