‘Vals’ van Vekemans, in de regie van Simons, is kil en vlak

Het is een wonderlijke mislukking, Vals van NTGent en het Nationale Toneel. Wonderlijk omdat het op papier niet mis kan gaan: een nieuw stuk van een succesvolle toneelschrijver (Lot Vekemans, die eerder het veelgeprezen Gif schreef), geregisseerd door een van de belangrijkste hedendaagse regisseurs (Johan Simons) en gespeeld door topacteurs: Elsie de Brauw, Betty Schuurman en Bert Luppes. En toch gaat het mis: Vals is vlak, kil, onevenwichtig en vaak ronduit oninteressant.

Dat begint al bij het oppervlakkige verhaaltje: twee zussen zitten in een politiecel, op verdenking van betrokkenheid bij een dodelijk ongeval. Kat (Schuurman) was te dronken om zich nog iets te herinneren, chauffeur Sis (De Brauw) heeft misschien een kilometerpaaltje, maar misschien ook wel een overstekende vrouw geraakt. Volgen een boel leugens en zelfbedrog, en uiteindelijk wordt het ‘mysterie’ ontrafeld – maar dat zie je natuurlijk ruim van tevoren aankomen.

Vekemans grijpt de soapachtige anekdote aan voor een krachtmeting tussen ‘hoge’ en ‘lage’ cultuur: Kat is theateractrice in het gesubsidieerde circuit, Sis een bekende soapster. Maar de discussie over entertainment versus verheffing doet gedateerd aan. En wat erger is: Schuurman en De Brauw maken hun personages zo onsympathiek dat je geen van beiden gelooft. Als je dit debat überhaupt nog wilt voeren, dan mag het op z’n minst complexer en verwarrender zijn. Nu wordt simpelweg ijdele, artistieke aanstellerij tegenover onnozel amusement gesteld. Zwart-zwart.

De Brauw en Schuurman spelen groot, vet, heftig, over-the-top. De zussen zijn vrijwel uitsluitend kwaad, geërgerd of hysterisch. Karikaturen zijn het, die soms een lach scoren, maar vooral afstand creëren: er is geen greintje liefde tussen de zussen voelbaar. Bert Luppes bespeelt als de getuige van het ongeval weer een heel ander register, van vreemd onthecht bewegingstheater; een hinderlijke stijlbreuk. Daarnaast rekt Simons het geheel onnodig met pretentieuze videoprojecties van harpistes. Als De Brauw dan uiteindelijk toch nog een mooi moment van vertwijfeling speelt, is het voor erbarmen te laat.