Strafhof-zaak Kenia: getuige in gevaar

Getuige ‘536’ in het proces tegen de Keniaanse vicepresident Ruto vreest dat haar identiteit wordt onthuld. Het proces is nu besloten.

Er woedt een vuile oorlog rond het Internationaal Strafhof in Den Haag. Inzet is de getuigenbescherming in de zaak tegen de Keniaanse vicepresident William Ruto en radiojournalist Joshua arap Sang – van cruciaal belang voor het welslagen van het proces.

Dinsdag verscheen de eerste, door de aanklager opgeroepen getuige. Ze vertelde met gebroken stem over de aanval op de kerk waarin zij, haar kinderen en dorpsgenoten hun toevlucht hadden gezocht. Ze werd ‘536’ genoemd om haar echte naam te verhullen. Maar op internet in Kenia wordt volop gespeculeerd over haar identiteit. Er circuleerde een foto, waarvan achteraf bleek dat die niet de juiste was, en haar naam werd gesuggereerd.

Gisteren besloot het Hof daarom haar getuigenverhoor voortaan volledig in beslotenheid te doen plaatsvinden. Tot dusver gold dat slechts voor die passages waarin de identiteit van de getuige naar buiten zou kunnen komen. Het Hof waarschuwde ook dat pogingen getuigen te benaderen en te intimideren tot strafrechtelijke vervolging zullen leiden.

De perikelen passen in de sterk gepolitiseerde sfeer in Kenia. Vicepresident Ruto en president Uhuru Kenyatta, die in november in Den Haag wordt verwacht, worden beschuldigd van opruiing tot het etnische geweld dat Kenia bij de verkiezingen eind 2007 overspoelde. Meer dan 1.100 mensen werden vermoord.

Destijds waren ze rivalen, maar dit jaar sloten ze een akkoord over politieke samenwerking. Sindsdien geldt het credo dat verzoening niet mag worden verstoord door een internationaal proces. Voor getuigen is het moeilijk nog naar Den Haag af te reizen. Onlangs zei het parlement dat Kenia uit het Strafhof moet stappen.

Over de getuigen woedt al lang een felle woordenstrijd. Al eerder wees de aanklager op het intimideren van getuigen in Kenia, funest voor de procesgang. Verschillende getuigen en slachtoffers hebben laten weten niet te willen of durven verschijnen.

Karim Khan, advocaat van Ruto, verzette zich gisteren tegen het houden van getuigenverhoren achter gesloten deuren. De bestaande maatregelen – het onherkenbaar maken van gezichten op een beeldscherm en het vervormen van stemmen – zijn volgens hem meer dan voldoende. „Het volk van Kenia heeft er recht op om te horen welke leugens hier worden verteld.” Volgens Khan heeft de aanklager mensen juist aangezet tot het afleggen van valse getuigenissen.

De stem van getuige 536 stokte toen ze vertelde dat kinderen de brandende kerk werden ingeduwd, hoe een vrouw voor haar ogen werd verkracht, hoe een oude man met een bijl in zijn nek werd geslagen en hoe de hals van haar broer werd doorkliefd door een pijl. Ze had zich uitgekleed, als een rituele bezweringshandeling, om haar broer te beschermen. „Neem dat stuk vuilnis maar mee”, werd haar toegesnauwd. Op dat moment weerklonk hoongelach op de publieke tribune in Den Haag, voornamelijk gevuld door medestanders van Ruto en Sang. „Volstrekt ongeloofwaardig. Waarom is ze niet gewoon weggelopen”, zei een Keniaanse vrouw.