Russische kustwacht entert Nederlandse Arctic Sunrise

Russische autoriteiten hebben een actieschip van Greenpeace geënterd

Onduidelijk is of de bemanning is gearresteerd

De Russische kustwacht heeft iets ten zuiden van Nova Zembla een schip van de milieuorganisatie Greenpeace geënterd. De Arctic Sunrise, die onder Nederlandse vlag vaart, was daar om te protesteren tegen olieboringen in het kwetsbare Arctische gebied.

Gistermiddag, terwijl het schip zich volgens Greenpeace in internationale wateren bevond, op de vereiste veilige afstand van het boorplatform, kwamen er onverwachts met een helikopter ongeveer vijftien gewapende leden van de kustwacht aan boord. De opvarenden werden bijeengedreven en het schip werd overgenomen. Volgens Jorien de Lege, een woordvoeder van Greenpeace Nederland, werd de communicatieruimte, waar zich drie bemanningsleden hadden verschanst, met geweld geopend, waarbij apparatuur is vernield.

Sinds negen uur gisteravond is er geen contact meer geweest met de bemanningsleden, onder wie twee Nederlanders. Het is volgens De Lege onduidelijk of ze zijn gearresteerd of alleen maar worden vastgehouden.

Twee dagen geleden werden twee bemanningsleden van de Arctic Sunrise gearresteerd bij een poging om het olieboorplatform Prirazlomnaja van het Russische staatsbedrijf Gazprom in de Petsjora Zee te enteren.

De Russische autoriteiten hebben nog niets van zich laten horen, waardoor niet duidelijk is hoe de eventuele aanklacht luidt. Onduidelijk is of het schip nu onderweg is naar de Russische havenstad Moermansk, een reis die drie tot vier dagen zou duren.

Volgens Greenpeace Rusland onderzoekt de Russische kustwacht of het schip de driemijlszone rondom het platform heeft overtreden, dan wel onwettige wetenschappelijke activiteiten of terrorisme heeft gepleegd.

Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gisteren om opheldering gevraagd aan de Russische ambassade in Den Haag. Omdat de Arctic Sunrise onder Nederlandse vlag vaart, had Nederland van tevoren over dit optreden en de reden daarvoor geïnformeerd moeten worden, meldt een woordvoerder van het ministerie. „Nederland is van mening dat de Russische kustwacht het schip onmiddellijk moet verlaten en dat de aangehouden opvarenden moeten worden vrijgelaten”, zegt de woordvoerder.

Volgens Jorien de Lege ging de actie van de kustwacht gepaard met „buitensporig veel agressie”. Er werd herhaaldelijk geschoten. „Niet alleen in de lucht, ook horizontaal”, aldus De Lege. „En er werden messen getrokken, waarmee rubberboten zijn lek gestoken, op open zee.”

Er bestaat recht op protest, benadrukt De Lege. Ze erkent dat sommige acties van Greenpeace illegaal zijn. „Onze actievoerders weten heel goed dat ze gearresteerd kunnen worden als ze een boorplatform opgaan. Daar zul je ons dan ook niet over horen. Maar op het moment dat de Arctic Sunrise werd geënterd, hield het zich aan alle internationale regels.”

Drie weken geleden verbood de kustwacht de Arctic Sunrise gebruik te maken van de Noordelijke Zeeroute, met als argument dat het schip onveilig zou zijn vanwege al het drijfijs. „Onze ijsbreker voldoet aan de hoogste kwalificaties”, aldus De Lege. „Veel andere schepen die worden toegelaten, en ook de meeste boorplatforms hebben een lagere classificatie.”

Ook toen werd de Arctic Sunrise geënterd en doorzocht. Officieel had de kustwacht daarvoor een motivatie moeten geven en toestemming moeten vragen aan Nederland. „Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft ook toen om opheldering gevraagd, maar die is tot nu toe niet gekomen.”

De Nederlandse ambassadeur heeft in een gesprek op het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken het recht op vreedzame demonstraties benadrukt, stelt minister Frans Timmermans in een reactie op Facebook.

De proefput van olieboorplatform Prirazlomnaja is bijna gereed, waarna de boringen kunnen beginnen. Greenpeace hoopt met zijn acties het boren naar olie te voorkomen. Om die reden werd ook vorig jaar bij hetzelfde platform actie gevoerd. Toen wisten activisten het platform vijf dagen te bezetten. „Elke vertraging in het toch al korte boorseizoen helpt om boringen te voorkomen.”