Paus: minder voorschriften, meer ruimte voor twijfel

In zijn eerste interview zet paus Franciscus een nieuwe koers uit. De kerk, dat is het volk. Een selectie van vijf punten uit zijn betoog.

Het moet anders. Dat is de overkoepelende boodschap van het uitgebreide interview met paus Franciscus dat gisteren overal ter wereld verscheen. Minder Rome, meer gewone gelovigen. Minder voorschriften, meer ruimte voor twijfel. Minder orders, meer overleg.

Het interview is de weerslag van drie gesprekken die Antonio Spadaro, hoofdredacteur van Civiltà Cattolica vorige maand met de paus had. Spadaro is, net als de paus, een jezuïet. Het interview verscheen gelijktijdig in anderstalige publicaties van jezuïeten. Hieronder vijf hoofdpunten, vertaald uit de oorspronkelijke Italiaanse tekst.

1Rome is geobsedeerd door morele kwesties als abortus

„De kerk heeft zichzelf soms opgesloten in kleine zaken, in kleingeestige regels. [...]We kunnen niet alleen maar de nadruk leggen op kwesties die verbonden zijn aan abortus, het homohuwelijk, en het gebruik an anticonceptiemethodes. Ik heb niet veel over deze zaken gesproken, en dat is mij verweten. Maar wanneer men daarover praat, moet dat in een context. Overigens: de opvatting van de Kerk, die ken ik, en ik ben een kind van de kerk, maar het is niet noodzakelijk daar voortdurend over te praten. De leerstellingen, zowel de dogmatieke als de morele, zijn niet alle gelijk. De pastorale missie van de kerk moet niet geobsedeerd zijn door het overdragen en opleggen van een onsamenhangende veelheid van doctrines. [...] We moeten een nieuw evenwicht vinden, anders loopt het morele gebouw van de Kerk het risico in te storten als een kaartenhuis. [...] Als iemand het antwoord op alle vragen heeft, dat bewijst dat God niet met hem is. Het betekent dat hij een valse profeet is die religie voor zichzelf gebruikt.”

2 De kerk, dat zijn niet de theologen, maar de gelovigen

Wat het geloof is en betekent bepalen niet de theologen, maar de grote gemeenschap van gelovigen met elkaar, zegt de paus. Hij spreekt over „de onfeilbaarheid van alle gelovigen”, maar waarschuwt dat dit niet moet worden verward met populisme. Hij neemt Maria als voorbeeld: „Als je wilt weten wie zij is, vraag je het theologen; als je wilt weten hoe je van haar moet houden, moet je het de mensen vragen.”

3 De oude Europese kerk moet jongere kerken ruimte laten

„De jonge Kerken vormen in hun ontwikkeling een synthese van geloof, cultuur en dagelijks leven, die anders is dan die welke de oudere Kerken hebben ontwikkeld. De verhouding tussen eerder opgerichte Kerken en meer recente is als die tussen jongeren en ouderen in een samenleving: ze bouwen aan de toekomst, de ene groep met zijn kracht en de andere zijn wijsheid. Natuurlijk zijn er altijd risico’s. De jongere Kerken kunnen zich als zelfvoorzienend gaan zien, de oudere kunnen hun culturele modellen willen opleggen aan de jongeren. Maar de toekomst wordt door hen samen gemaakt.”

4 Er moet meer worden overlegd en gedelegeerd

„Ik hoor sommige mensen zeggen: raadpleeg niet zo veel anderen, besluit zelf. Maar ik geloof juist dat overleg erg belangrijk is.” Daarnaast, zegt Franciscus, moet het bestuursapparaat van de curie in Rome zich meer ten dienste stellen van de lokale kerkgemeenschappen. Anders „lopen ze het risico censuur-instellingen te worden.” De paus verbaast zich over „de klachten over een gebrek aan orthodoxie” die naar het Vaticaan komen. Veel zaken „kunnen beter op lokaal niveau worden opgelost.”

5 De kerk moet nadenken over de positie van de vrouw

„We moeten de ruimte vergroten voor een nadrukkelijkere aanwezigheid van de vrouw in de Kerk. Ik vrees de oplossing van het ‘machismo in een rok’, want de vrouw heeft een andere structuur dan de man. [...]De vrouw is onmisbaar voor de Kerk. [...]De vrouwelijke genius is nodig overal waar belangrijke beslissingen worden genomen.”