Dit is de uitleg van het kabinet

De Algemene Rekenkamer kwam gisteren met een rapport over de aanschaf van de JSF Het kabinet leest daarin een pluim voor de financiële onderbouwing De tegenstanders lezen vooral zorgen

Diederik Samsom, Jeroen Dijsselbloem en persvoorlichter Saar van Bueren op het Binnenhof. Foto Sander Koning

Redacteur Defensie

Rekenkamer-president Saskia Stuiveling gaf het ministerie van Defensie gisteren „een compliment voor hoe ver ze nu zijn”. Jarenlang was de Rekenkamer zeer kritisch op het ministerie. Het departement had de boekhouding niet op orde. Kon geen inzicht geven in onderhoudskosten van wapensystemen. En had geen idee hoeveel JSF’s het nu werkelijk kon aanschaffen binnen het beschikbare budget. Maar gisteren was er lof.

De beslissing van het kabinet om 37 JSF’s aan te schaffen „is op basis van de op dit moment beschikbare gegevens maximaal onderbouwd”. Er is niets wat Defensie had kunnen doen om tot nog „nauwkeuriger cijfers” te komen. Er zijn „belangrijke stappen gezet om tot betere beheersing van de defensieuitgaven en betere informatievoorziening aan de Tweede Kamer te komen”. Een krul bij het gemaakte huiswerk dus.

In een gisteren verschenen rapport schrijft de Rekenkamer dat het geen reden heeft om te twijfelen aan het oordeel van Defensie dat de JSF „het beste toestel” is. Hoewel de Rekenkamer eerder kritiek had op de manier waarop potentiële nieuwe straaljagers waren vergeleken, laat ze dat oordeel in dit rapport achterwege. „Over de wenselijkheid van de keuze voor de JSF spreekt de Rekenkamer zich uiteraard niet uit.”

Defensie belooft van de 37 JSF’s er vier permanent in te kunnen zetten voor internationale missies. De Rekenkamer „kan de stelligheid van deze uitspraak niet onderschrijven”. Maar, benadrukken de voorstanders, ze kan de uitspraak evenmin weerleggen.

En de obstakels die de Rekenkamer constateert, zegt Defensie eenvoudig op te lossen. De Rekenkamer wijst er namelijk op dat afspraken met België, die voor die minimale inzet een voorwaarde zijn, nog niet zijn beklonken.

Dat klopt, zeggen ze bij Defensie. „Maar de minister maakt deze berekening natuurlijk niet als ze er niet van overtuigd is dat die samenwerking er komt”. Defensie denkt binnen twee jaar rond te zijn met de Belgen, ruim voordat de JSF de taken van de F-16 overneemt.

Ook het andere kritiekpunt dat de Rekenkamer hier heeft, ontzenuwt Defensie. Volgens de Algemene Rekenkamer is het ministerie in zijn berekening van de beschikbare vliegtuigen vergeten dat er ook nog zogeheten ‘gastvliegers’ met de straaljagers oefenen. Defensie laat in een reactie weten dat die ex-piloten die hun vliegkunsten op peil willen houden nu inderdaad gebruikmaken van de F-16’s, maar dat dat bij het nieuwe gevechtsvliegtuig niet meer gebeurt.

Defensie heeft een risicomarge van 10 procent ingebouwd binnen de budgetten voor de aanschaf en het onderhoud van de JSF. De hoogste categorie die het ministerie voor investeringen hanteert. „We achten het een goede zaak dat in het budget voor vervanging van de F-16 een ruime risicoreservering wordt aangehouden”, schrijft de Rekenkamer. Ook daar hulde dus.