Beurs in de vorm van een taart

Waarom Fotobeurs Unseen er totaal anders uitziet dan andere kunstbeurzen.

De ronde beursvloer van Unseen, ontworpen door Bureau Müller Van Tol. Foto Dimer van Santen

Als uit elkaar gehaalde legostukken liggen ze opgeslagen in een pakhuis nabij treinstation Amsterdam-Sloterdijk: de houten elementen waaruit volgende week in een paar dagen tijd het decor van fotobeurs Unseen wordt opgebouwd in de Westergasfabriek.

Het is het tweede jaar dat de opvallende inrichting van ontwerpbureau Müller Van Tol, bekend van club Trouw en restaurant As in Amsterdam, zal worden gebruikt, met hier en daar een paar aanpassingen. De organisatoren van Unseen voeren ‘duurzaamheid’ hoog in het vaandel, vandaar dat de ontwerpers alle wanden en andere elementen zo hebben gemaakt dat die op verschillende manieren kunnen worden hergebruikt. Dit jaar worden bijvoorbeeld de grote houten welkomspoorten die tijdens de eerste editie op het buitenterrein stonden, omgebouwd tot tafels en zitbanken.

Marcel Beer van standbouwer Partners in Building (PiB), het bedrijf waar de elementen liggen opgeslagen, laat op een laptop foto’s zien van de beurs vorig jaar. Hij vertelt over de achttien trailers die nodig zijn om alles te vervoeren, in plaats van de twee of drie die normaal voldoende zijn voor een beurs. „Dat komt doordat de wanden extra dik zijn, wel 30 centimeter in plaats van 5. Op sommige plekken hebben ze een open structuur, waardoor ze eruitzien als boekenkasten.”

Het beursontwerp van Unseen wijkt in veel opzichten af van het klassieke model van een kunstbeurs. Hier geen vierhoekig patroon van hoofdpaden met zijpaden, waarbij de kleinere galerieën de minder gewilde plekken toegewezen krijgen die verder afliggen van het hart van de beurs, het horecaplein waar bezoekers kunnen pauzeren. Nee, de beursvloer van Unseen is opgebouwd volgens een „volledig democratisch model”, zegt Bas van Tol van Müller Van Tol. „Het is een ronde taart, verdeeld in twintig punten van elk 60 vierkante meter. Iedere galerie grenst aan dezelfde rondgang en komt uit op een centraal plein. Daar staat een horecapaviljoen van twee verdiepingen, waarvan de bovenste een terras is die een prachtig uitzicht biedt over de hele beurs.”

Het concept van Unseen, dat naast de hoofdbeurs ook kleinere verkooptentoonstellingen, een boekenmarkt, debatten en andere activiteiten omvat, is bedacht door fotomuseum Foam, communicatiebureau Vandejong en Platform A, een organisatiebureau voor culturele evenementen. Het moest een beurs worden met de flair van een festival: bezoekers komen er niet alleen om kunst te kopen, maar ook om elkaar te ontmoeten en inspiratie op te doen.

Bureau Müller Van Tol had het ontwerp van de beurs al klaar voordat zeker was dat het evenement zou doorgaan. „Wij beginnen altijd met het maken van een maquette van de locatie of het gebouw”, zegt Bas van Tol. De Gashouder is een monumentaal koepelgebouw uit 1903 van rode bakstenen en staal. „Vanuit die karakteristiek van het ronde, industriële gebouw is het ontwerp voor de beursstructuur ontstaan. Die maquette hebben we laten zien aan de initiatiefnemers van Unseen, die het prachtig vonden. Vervolgens heeft de maquette een tournee gemaakt langs galeries en potentiële geldschieters. We hebben er zelfs een presentatie mee gegeven tijdens Paris Photo, de prestigieuze fotobeurs in Parijs, waardoor al in een vroeg stadium een aantal belangrijke galeries hun deelname aan Unseen toezegden.”

Het markante ontwerp van Müller Van Tol werd uitgevoerd door standbouwer PiB, die vooral gespecialiseerd is in decorbouw voor grootschalige evenementen, zoals de Horecava en merkpresentaties van M&M’s, LG en Samsung. Het was de eerste keer dat dit bedrijf een kunstbeurs opbouwde. Unseen had ook voor een standbouwer kunnen kiezen die gespecialiseerd is in kunstbeurzen, zoals Stabilo, dat onder meer Tefaf, PAN en Paris Tableau inricht. Maar Stabilo is gewend om ook zelf het ontwerp te leveren. „Wij zochten een partij die niet alleen met eigen kant-en-klare systemen werkt en die ook zelf de logistiek in huis heeft om zoiets snel te kunnen bouwen”, zegt Bas van Tol.

Een pré van PiB was ook dat het vaker de Westergasfabriek had aangekleed, bijvoorbeeld voor de Amsterdam Fashion Week en bij bedrijfspresentaties van Heineken.

Naast de Gashouder richtten Müller Van Tol en PiB samen het nabijgelegen Transformatorhuis in, waarin de fotobeurs doorliep.

Er doen dit jaar ruim vijftig galeries mee aan Unseen, iets meer dan vorig jaar. Om voldoende muuroppervlak te scheppen zijn de tussenwanden uitzonderlijk groot: veertien meter lang en vier meter hoog, terwijl ze op andere kunstbeurzen vaak hooguit drie meter hoog zijn. „Eén galeriehouder bevestigde metalen waslijnen tussen de verschillende wandjes, om daaraan nog meer kunstwerken te hangen”, vertelt Marcel Beer. „Die was zich er kennelijk niet van bewust dat de wanden losse elementen zijn die ook zouden kunnen omvallen. Gelukkig hadden wij de wanden van boven aan metalen liggers bevestigd, om kantelen te voorkomen.”

Fotobeurs Unseen, 26 t/m 29 sept, Westergasfabriek Amsterdam. Inl: unseenamsterdam.com