Rapport beschadigd schilderij ‘Who’s afraid’ na ruim twintig jaar uitgelekt

Het doek 'Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III' van Barnett Newman wordt opgehangen in het Stedelijk Museum (1997). Foto ANP

Het rapport over de restauratie van Who’s afraid of Red Yellow and Blue III van Barnett Newman is in handen van De Volkskrant. Het forensisch onderzoek naar de restauratie werd in 1991 uitgevoerd, maar de gemeente Amsterdam weigerde de rapporten openbaar te maken uit vrees voor claims van de restaurateur wegens reputatieschade.

De belangrijkste conclusie uit het rapport was al jaren bekend: bij de restauratie is het werk overgeschilderd. De bevindingen in het rapport sluiten volgens de Volkskrant aan bij eerdere bevindingen van de restaurator van het museum, Elisabeth Bracht. Zij concludeerde toentertijd dat het werk ‘voor altijd vernietigd’ was doordat de overschildering niet te verwijderen is.

Het rode vlak op het beschadigde schilderij is in zijn geheel met een nieuwe laag rode acrylverf overgeschilderd, stellen de onderzoekers vast. Die nieuwe laag verschilde ‘qua pigmentsamenstelling en qua bindmiddel’ van de verf die schilder Barnett Newman gebruikte. Bovendien bracht Goldreyer over de rode verf nog twee vernislagen aan. Ook heeft hij een deel van de gele strook, rechts op het schilderij, overgeschilderd met een andere verfsoort.

Affaire leidde tot schadeclaims

Het schilderij van de abstract expressionist Barnett Newman, een rood vlak dat is opgebouwd uit miljoenen puntjes, werd in 1986 in het Stedelijk Museum met een stanleymes bewerkt. De gemeente betaalde restaurateur Daniel Goldreyer acht ton om het schilderij te redden, maar volgens critici maakte hij zich daar wel heel gemakkelijk van af. Hij zou het doek, dat met het blote oog niet is te onderscheiden van een rood vlak, met een verfroller hebben overgeschilderd.

Goldreyer beweerde dat hij bij de restauratie twee miljoen stipjes stuk voor stuk op het doek heeft aangebracht. Uiteindelijk werd het Nederlands Forensisch Instituut ingeschakeld om te onderzoeken hoe het schilderij was gerestaureerd. De affaire leidde tot wederzijdse schadeclaims, die de gemeente afkocht met een schikking.

Geheim gehouden uit angst voor nieuwe claims

In die schikking is onder meer afgesproken dat de gemeente geen verdere uitlatingen doet over de restauratie. Daarom bleef de gemeente zich ook tot het laatst verzetten tegen openbaarmaking van de rapporten, uit vrees voor nieuwe schadeclaims van de nabestaanden van Goldreyer. Hierdoor zou de gemeente ernstige financiële schade kunnen oplopen.

Het financiële belang van de gemeente weegt volgens de Raad van State echter niet zwaarder dan het belang van openbaarheid. Daarom besloot de Raad van State vorige week dat de rapporten binnen zes weken openbaar gemaakt moesten worden. De Volkskrant benadrukt dat dat nog niet is gebeurd; ze hebben de 27 pagina’s op een andere manier in handen gekregen.