Met rijbewijs kan de illegaal aan de slag

Illegalen in Californië mogen straks hun rijbewijs halen. Belangrijk, want zonder auto kunnen zij nauwelijks werken. De staat wil zo ook het landelijke debat over migratie aanwakkeren.

Nieuwe Amerikaanse burgers tijdens hun naturalisatie-ceremonie in Oakland, Californië. 1.225 burgers uit 96 landen legden op 13 augustus de eed af. Foto Reuters

De goedkope mankracht komt vanzelf naar je toe bij autoverhuurbedrijf U-Haul aan Hollywood Boulevard in Los Angeles. „Mister! señor”, roepen de kerels bij het hek naar de klanten die er een busje komen halen. „Hulp nodig?”

De Spaanstalige arbeiders moeten hun diensten wel agressief aanbieden, voor een paar dollar per uur. De meesten zijn ondernemende types met méér in hun mars dan dozen dragen, vertelt Orlando Garcia in een zangerige mengelmoes van Spaans en Engels. Maar als illegale immigranten mogen ze geen rijbewijs hebben.

„Geweldig land”, zegt de Mexicaan Garcia (60), die als enige zijn naam wil geven, aangezien hij legaal in de Verenigde Staten verblijft. „Maar zonder rijbewijs ben je niks. Nergens.” Dan kom je terecht in de brandende zon bij de U-Haul, gebaart hij.

In Californië heeft 7 procent van de 38,4 miljoen inwoners geen identificatie of rijbevoegdheid; zij zijn er illegaal. Aan die situatie komt een einde, want gouverneur Jerry Brown zal binnenkort een baanbrekende wet ondertekenen. Vorige week besloot het parlement dat de 2,6 miljoen ‘ongedocumenteerde’ inwoners van Californië hun rijbewijs mogen halen.

„Deze wet zal miljoenen mensen in staat stellen veilig en legaal naar hun werk te gaan”, zei de Democraat Brown. Hij benadrukte het economische belang hiervan. In Amerika is een auto voor vrijwel alles onmisbaar: werk, winkelen, sport, reizen, de kinderen naar school brengen.

In het warme zuidwesten van het land, met name in agrarische regio’s, zijn veel lifters te zien. Zij respecteren de wet en proberen te functioneren zonder rijbewijs. Maar talloze anderen kunnen zich geen autovrij bestaan voorstellen. Zij stappen zonder rijbewijs – en dus zonder verzekering – achter het stuur. Ze zijn verantwoordelijk voor 20 procent van de fatale verkeersongelukken in de Verenigde Staten; een buitenproportioneel aandeel.

Californië is niet de eerste staat die ‘papierlozen’ toestaat auto te rijden. Maar de Golden State heeft een uitzonderlijk hoog percentage Spaanstalige immigranten en is veruit de grootste staat die de stap zet. De nieuwe wet werd zodoende landelijk opgemerkt. Brown richtte zich ook tot de regering-Obama en het Congres: „Hopelijk sturen we een boodschap naar Washington dat het de hoogste tijd is voor immigratiehervorming.”

Eerdere pogingen werden getorpedeerd door oud-gouverneur Arnold Schwarzenegger en de Republikeinse parlementsfracties. Het verzet is niet verdwenen. Mark Krikorian van het conservatieve Centrum voor immigratiestudies in Washington hekelde de maatregel als ‘quasi-amnestie’. De immigratiewetten moeten het ‘onpraktisch’ maken om in Amerika te wonen, zei hij. „Hiermee worden illegale buitenlanders juist ingelijfd in de maatschappij.”

Gouverneur Brown noemt de wet pragmatisch en noodzakelijk, en krijgt steun van de politie van Los Angeles (LAPD). Illegale immigranten voelen zich vaak bedreigd en geïntimideerd door de politie, waardoor ze niet geneigd zijn mee te werken. Een geldig rijbewijs kan daar verandering in brengen, aldus de top van de LAPD; de meeste hispanics zonder verblijfsvergunning hebben immers niets meer te vrezen. De nieuwe rijbewijzen krijgen wel een speciale vermelding. Ze dienen níet als algemeen identificatiebewijs om bijvoorbeeld te kunnen vliegen. Lobbygroepen voor immigranten klagen dat hiermee alsnog een klasse van ‘tweederangsburgers’ wordt geschapen.

Maar Carla Chavarria (20), die dertien jaar geleden met haar moeder uit Mexico kwam, kan er mee leven dat de nieuwe rijbewijzen slechts ‘een eerste stap’ zijn. De beginnend grafisch vormgeefster woont in buurstaat Arizona, waar zij als illegaal nog steeds geen rijbewijs kan krijgen. Desondanks is zij al zelfstandig onderneemster. Dat mag wel, in afwachting van haar nieuwe immigratieaanvraag.

In het rijbewijsdebat klonk de klacht dat illegale nieuwkomers banen pikken en niets bijdragen aan de samenleving. „We betalen gewoon belasting”, zegt Chavarria. „Ik creëer werk voor Amerikaanse staatsburgers.” Met een rijbewijs zou ze nog veel meer arbeidsplaatsen kunnen scheppen, denkt de Mexicaans-Amerikaanse.

De mannen die maandag samen met Orlando Garcia op werk wachten, moeten het nog zien. Toch zeggen ze dat het nieuws hen hoopvol stemt. „Ik ga een truck kopen en een bedrijf beginnen”, zegt een tiener die Carlos heet. De anderen lachen; hij negeert ze. „Ooit word ik jullie baas.”