Kamer accepteert H-woord in stilte

Twee maatregelen die eerst onbespreekbaar waren, gaan geruisloos het parlement door.

De PvdA kon steun aan de verhuurdersheffing verkopen.

Foto AP

De hypotheekrenteaftrek beperken? Alleen al het idee opperen stond jarenlang gelijk aan politieke zelfmoord. Tot deze week. Dinsdag stuurde minister Blok (Wonen, VVD) een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer om de aftrek stapsgewijs te verlagen. Het zal met een ruime meerderheid worden aangenomen.

Vreemd genoeg ging dit historische moment geruisloos voorbij. De politieke spanning zit niet meer in de beperking van de aftrek, waarvan huiseigenaren en politiek wisten dat die ooit zou komen. De gevoeligheden zitten juist in het tweede deel van Bloks wetsvoorstel: de verhuurdersheffing voor woningbouwcorporaties.

Corporaties moeten vanaf volgend jaar honderden miljoenen per jaar in de staatskas storten, de zogenoemde verhuurdersheffing. In ruil mogen ze hun huren meer verhogen. De heffing was aanvankelijk twee miljard per jaar, maar werd tijdens de onderhandelingen over het Woonakkoord teruggebracht tot 1,7 miljard. De heffing maakt deel uit van de bezuinigingsmaatregelen van het kabinet. Maar corporaties worden er ook hard mee aangepakt als gevolg van alle financiële schandalen. In de Kamer leeft bovendien het idee dat corporaties veel efficiënter kunnen werken.

Het kabinetsplan ligt de PvdA-achterban zwaar op de maag. Corporatiedirecteuren, van oudsher PvdA-georiënteerd, zijn boos en draaien hun investeringen fors terug. Negentig PvdA-wethouders van middelgrote steden deden dit voorjaar in een open brief hun beklag. Marc Calon, voorzitter van corporatiekoepel Aedes én PvdA’er, probeerde maandenlang de heffing van tafel te krijgen of op zijn minst te verlagen.

Onwillige corporaties

De PvdA-fractie in de Tweede Kamer zit daarmee in een lastige positie. Die heeft zich gecommitteerd aan het Woonakkoord van VVD, D66, ChristenUnie en SGP, waarin de omstreden heffing is opgenomen. Daarnaast levert de heffing veel geld op in deze tijden van bezuinigingen. En de PvdA heeft weinig zin dat geld ergens anders te gaan halen.

De partij kreeg de afgelopen tijd hulp van minister Blok om de onwillige corporaties mee te krijgen. Blok dreigde dit voorjaar met rigoureuze plannen voor de huursector. Corporaties zouden alleen nog huurwoningen mogen bouwen en beheren voor de laagste inkomens. Dure huurwoningen, koophuizen en commercieel vastgoed moesten worden verkocht of ondergebracht in aparte bv’s. Dat plan zou corporaties heel veel geld kosten.

En dus sloot Aedes eind augustus een akkoord met Blok om erger te voorkomen. De deal: Aedes geeft het gevecht tegen de heffing op, Blok trekt zijn rigoureuze toekomstplan in. Daarmee heeft Blok de corporaties slim klemgezet, concludeert Peter Boelhouwer, hoogleraar volkshuisvesting aan de TU Delft. „Het waren draconische plannen die de sector een kopje kleiner zouden maken. De corporaties hebben hun knopen geteld.”

De PvdA kan nu wijzen op draagvlak voor de heffing bij de corporaties en de maatregel gewoon steunen. Niet alleen in de Tweede Kamer, maar naar verwachting ook in de Eerste Kamer waar senator Duivesteijn de afgelopen tijd flink tegensputterde. „Ik ben blij dat de vrede tussen de corporaties en het kabinet is getekend”, zegt PvdA-Kamerlid Monasch eufemistisch.

Grote onvrede

Marc Calon van Aedes spreekt nadrukkelijk niet van vrede, maar van „een voldongen feit.” „We hebben de strijd verloren. Dit is nu de politieke realiteit.” Ook juridisch zijn er geen mogelijkheden de heffing tegen te houden, is de inschatting van Aedes.

De deal zorgt voor grote onvrede in de sector. Op 3 oktober moet Calon de corporaties er op een congres van overtuigen dat de deal het hoogst haalbare is. En daarna mag hij zijn best doen de Woonbond, de belangenvereniging van huurders, te overtuigen.

De Woonbond en Aedes trokken aanvankelijk samen ten strijde tegen de heffing, maar Woonbond-directeur Ronald Paping noemt de deal tussen Blok en de corporaties nu „onacceptabel”. Hij vreest dat de corporaties de huren zullen verhogen om de heffing te kunnen betalen.

Met de deal is 1,7 miljard euro aan heffingen veiliggesteld. Maar in de PvdA-achterban heerst onverminderd onvrede. Dat is in met de gemeenteraadsverkiezingen van komend voorjaar 2014 voor de partij geen prettig vooruitzicht.

Vergelijk dat met de VVD. Daar begint Blok aan de afbraak van de hypotheekrenteafbrek, 120 jaar nadat de liberale minister Pierson die invoerde. Het was de afgelopen decennia het paradepaardje van de VVD.

En geen protest te horen.