Iraanse politieke gevangenen net voor VN-vergadering vrij

De vrijlating van elf gevangenen is een signaal aan het Westen.

Aan de vooravond van een bezoek van Irans nieuwe president Hassan Rohani aan de Verenigde Staten hebben Iraanse autoriteiten onverwachts een aantal politieke gevangenen vrijgelaten. Onder hen is de prominente mensenrechtenactivist en advocaat Nasrin Sotoudeh, een bekend criticus van de Iraanse geestelijk leiders die sinds 2010 werd vastgehouden in de Evin-gevangenis in Teheran.

De onverwachte vrijlating van in totaal acht vrouwen en drie mannen komt nu de Iraanse leider voor het eerst in jaren serieuze gesprekken met het Westen wil beginnen over het nucleaire programma.

Sotoudeh, die voor haar arrestatie de later opgehangen Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami verdedigde, zegt dat ze geen idee heeft waarom ze juist nu op vrije voeten is gesteld. Haar straf, zes jaar cel wegens het in gevaar brengen van de nationale veiligheid en het misbruiken van haar vak, zou ze pas over drie jaar hebben uitgezeten. „Ik weet niet onder welke wetten ze me opeens hebben bevrijd”, zei Sotoudeh. „Maar ik ben vrij.”

Analisten zijn het erover eens dat de vrijlating een poging is van de Iraanse leiders om in het gevlij te komen van het Westen vlak voor het bezoek van Rohani aan New York waar hij dinsdag de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties zal toespreken. Verwacht wordt dat de Iraanse president zijn land wil neerzetten als gematigd en zal proberen de betrekkingen aan te halen, na acht jaar van conflicten onder zijn voorganger Ahmadinejad.

Er zijn nog tientallen politieke gevangenen in Iran. De meesten zitten gevangen in verband met de massale protesten van 2009, toen miljoenen de straat op gingen om te protesteren tegen de herverkiezing van president Ahmadinejad. De leiders van die beweging, voormalig premier Mir Hossein Mousavi, zijn vrouw Zahra Rahnavard en geestelijke Mehdi Karroubi hebben sinds 2011 huisarrest.

Rohani heeft bij zijn aantreden beloofd dat stap voor stap iedereen vrij zal komen, maar waarschuwde dat dit tijd kost. In de vleugels van de Evin-gevangenis wordt al tijden gesproken over vrijlatingen, zegt Sotoudeh. „Iedereen moet vrijkomen.”

Rohani zei gisteren in een interview met de Amerikaanse zender NBC dat zijn land nooit kernwapens zal ontwikkelen en dat hij het volledige gezag heeft om met het Westen te onderhandelen over het controversiële nucleaire programma. Rohani heeft met president Obama onlangs een briefwisseling gevoerd, die hij beschreef als „positief en constructief”. Het Witte Huis zei hierover: „In zijn brief heeft Obama aangegeven dat hij bereid is het nucleaire probleem op te lossen op een manier die Iran toestaat te laten zien dat het nucleaire programma alleen vreedzame doeleinden heeft.”