Hoera voor de natuur met dit akkoord pact!

Voormalig staatssecretaris Bleker wilde driekwart van het geld voor natuur wegbezuinigen In het nieuwe ‘natuurpact’ is dat teruggebracht tot de helft Toch is iedereen er hartstikke blij mee

Jan Jacob van Dijk (Interprovinciaal Overleg) vertrouwt erop dat „van uitstel geen afstel komt”. Staatssecretaris Sharon Dijksma verzekert dat. foto Novum

Het is het tweede natuurakkoord in drie jaar tijd tussen provincies en kabinet. Maar het is pas het eerste akkoord waar de provincies – en ook natuurorganisaties – tevreden over zijn. „Alle betrokkenen willen hetzelfde, er is brede steun uit de samenleving”, concludeerde staatssecretaris Sharon Dijksma (Natuur, PvdA) gisteren tevreden bij het ‘natuurpact’ over de toekomst van de Nederlandse natuur.

Weer een natuurakkoord? Er was er toch al een tussen voormalig staatssecretaris Henk Bleker (CDA) en de provincies?

Ja, dat klopt. Bleker wilde in 2011 het natuurbeleid onderbrengen bij de provincies en koppelde daar gelijk een forse bezuiniging aan. Er zou ruim 600 miljoen euro worden bezuinigd per jaar op de zogenoemde Ecologische Hoofdstructuur (EHS), een netwerk van aaneengesloten natuurgebieden. Ook wilde staatssecretaris Bleker de provincies verantwoordelijk maken voor het halen van Europese natuurdoelstellingen. Eventuele boetes uit Brussel zouden worden verhaald op de provincies. In een tweede versie van het akkoord werd die laatste verplichting afgezwakt.

Maar de provincies bleven woedend en stribbelden tegen. Enkele provincies weigerden te tekenen. In Tweede Kamer kreeg Bleker een motie van afkeuring van PvdA, GroenLinks en Partij voor de Dieren aan zijn broek. En het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde dat de natuur met de plannen van Bleker nog sneller achteruit zou gaan.

Wat staat er in dit nieuwe akkoord?

De overheveling van natuurbeleid naar provincies blijft overeind, daar zijn provincies ook niet tegen. Maar het kabinet trekt tot 2017 in totaal wel 800 miljoen euro extra uit voor de natuur: gemiddeld 200 miljoen euro per jaar. Daarmee kan de EHS tot 2027 extra worden uitgebreid – niet met 40.000 hectare zoals Bleker wilde, maar met 80.000 hectare.

Het akkoord is ook goed voor de economie, zei Dijksma gisteren: „Alleen al het inrichten van nieuwe natuur is goed voor zeker duizend arbeidsplaatsen.” Daar komt bij dat dankzij nieuwe natuur en andere maatregelen de hoeveelheid stikstof omlaaggaat. Dat geeft ruimte voor economische ontwikkelingen, als het uitbreiden van (landbouw)bedrijven of de aanleg van nieuwe wegen. Uit onderzoek dat in opdracht van de provincies is uitgevoerd, blijkt dat dat op termijn veertigduizend extra banen kan opleveren.

Wat ook nog anders is: het woord ‘akkoord’ is onder Bleker zo besmet geraakt dat nu bewust wordt gesproken van een ‘pact’. Ook het woord EHS is taboe, met die term was niemand gelukkig. Voortaan spreken de partijen over het natuurnetwerk Nederland.

Belangrijk is ook dat de verhouding tussen alle betrokken partijen weer goed is. „Eerst werd over ons gesproken, nu met ons. Dat is een trendbreuk”, zei directeur Marc van den Tweel van Natuurmonumenten.

Dit kabinet investeert dus weer volop in natuur?

Nee, dat is te simpel gesteld. Ten eerste is het niet dit kabinet, maar zijn het de partijen van het Lenteakkoord – VVD, CDA, D66, GroenLinks en ChristenUnie – die de 800 miljoen al hadden afgesproken. Ten tweede: er is straks minder geld voor natuur dan een paar jaar geleden. Voor het tijdperk-Bleker was er ruim 850 miljoen per jaar beschikbaar voor natuurbeleid. Dat is volgend jaar zo’n 390 miljoen. Meer dan Bleker wilde, maar minder dan voorheen dus. „Er is fors en intensief bezuinigd de afgelopen jaren”, zei Van den Tweel. „Dat is natuurlijk niet weggepoetst.” Al zei hij erbij dat het weer de goede kant opgaat: „We gaan het natuurbeleid weer een swing geven.”

Houdt dit akkoord langer stand dan het vorige?

Politiek wel, met de steun van de vijf Lenteakkoord-partijen en nu ook de PvdA. Financieel ligt het allemaal veel gevoeliger. Aanvankelijk zou er in tussen 2014 en 2017 200 miljoen per jaar beschikbaar zijn. Dat is nu, vanwege de bezuinigingen van het Rijk, deels doorgeschoven. Volgend jaar en in 2015 komt er slechts 100 miljoen per jaar beschikbaar, de twee jaren daarna 300 miljoen per jaar. Dat is tenminste de stand van zaken nu.

De Gelderse gedeputeerde Jan Jacob van Dijk zei namens de provincies erop te vertrouwen dat „van uitstel geen afstel” komt. „We leveren het afgesproken bedrag”, haastte Dijksma zich daarop te zeggen. Ook belooft Dijksma na 2017 structureel elk jaar 200 miljoen voor natuurbeleid. Maar dan zit er alweer een ander kabinet.

En waarin worden al die miljoenen straks geïnvesteerd?

De helft gaat grofweg naar het aanschaffen van grond en het inrichten van natuur, de andere helft naar natuurbeheer en het nemen van anti-stikstofmaatregelen. Er komen verbindingen tussen verschillenden natuurgebieden en de waterkwaliteit wordt verbeterd.

Maar hoe en waar precies in wordt geïnvesteerd, dat is de komende jaren aan de provincies. Het natuurpact bevat slechts ‘de ambities op hoofdlijnen’, zo staat erin. De komende jaren kunnen ondernemers, burgers en maatschappelijke organisaties met de provincies gaan praten over hoe zij het allemaal voor zich zien. Want, zo staat in het pact, ze zijn daarvoor „van harte uitgenodigd”.