Duitse uitslag raakt ook Nederland

Verschuivingen in de Duitse politiek zijn van directe invloed op Nederland

Economisch beleid in Berlijn heeft effect op de Nederlandse export. En: steunt Duitsland Nederland in de EU?

Bondskanselier Angela Merkel deze week op een groot tv-scherm tijdens een campagnebijeenkomst in Potsdam. Europa vraagt zich af of een ‘grote coalitie’ met de SPD haar flexibeler zal maken in de eurocrisis. Foto AFP

De verkiezingen in Duitsland zijn „allerbelangrijkst” voor Nederland. Het uit het Twentse Haaksbergen afkomstige Tweede Kamerlid Han ten Broeke (VVD), buitenlandwoordvoerder voor zijn partij, zegt het zonder enige aarzeling. „Behalve de Verenigde Staten en Canada zijn nergens ter wereld twee economieën zo met elkaar verbonden als die van Duitsland en Nederland”.

Hemelsbreed woont Ten Broeke nog geen vijftien kilometer van de Duitse grens. Hij merkt dat het bedrijfsleven in zijn regio ‘leeft’ van Duitsland. „Als de Duitse industrie meer naar China exporteert, merken de toeleveringsbedrijven in Twente dat direct. De economie in Twente presteert vergeleken bij de rest van Nederland dan ook bovengemiddeld.”

Ten Broeke lanceerde twee jaar geleden het idee voor een jaarlijkse werkconferentie tussen leden van de Duitse en Nederlandse regering. In mei van dit jaar vond in het Duitse Kleef zo’n eerste treffen plaats. Aanwezig waren onder andere de Duitse Bondskanselier Merkel en premier Rutte. Zij spraken over de mogelijkheden om duurzame economische groei te verwezenlijken.

De ontmoeting was een „succes”, concludeerde minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) in zijn schriftelijk verslag aan de Tweede Kamer. Het afgegeven „signaal” was volgens hem dat Nederland en Duitsland „de reeds uitstekende bilaterale band verder willen intensiveren door blijvende samenwerking op tal van beleidsterreinen”.

Betekent dit dan ook dat verschuivingen in de Duitse politiek van directe invloed zijn op Nederland? „Ja”, meent de VVD’er Ten Broeke. Tot zijn genoegen ziet hij dat bondskanselier Merkel net als premier Rutte Europese bevoegdheden wil terughevelen naar de lidstaten. Een grote coalitie waar de SPD aan meedoet, zal daar terughoudender in zijn, vreest Ten Broeke.

Kamerlid Ronald van Vliet (PVV), woonachtig in de Limburgse grensstreek, is voorzitter van de contactgroep Duitsland uit de Tweede Kamer. Ook hij ziet rechtstreekse invloeden van de verkiezingsuitslag in Duitsland op Nederland. „Als in Duitsland een nieuwe, anders samengestelde regering besluit tot lastenverhoging dan leidt dat tot een neerwaartse economische spiraal en heeft dat invloed op Nederland.”

Punt van belang is volgens Van Vliet de Energiewende bij de Oosterburen. „Door hun besluit de kerncentrales te sluiten, exporteren wij massaal stroom naar Duitsland. Ik hoop en ga er ook wel vanuit dat dit zo blijft.”

Marnix Krop was vier jaar lang Nederlands ambassadeur in Berlijn. Hij vertrok deze zomer. In zijn Duitse jaren zag Krop de relatie tussen Merkel en Rutte aanmerkelijk verstevigen. Dat gebeurde onder druk van de eurocrisis. Toen de relatie met het door de Europese crisis verzwakte Frankrijk minder hecht werd, had Duitsland een nieuwe partner nodig. Krop: „Duitsland vond dat men niet alleen mocht komen te staan. Geen alleingang. Dat is een gouden regel in de Duitse politiek.” Het strenge Nederland ging die rol spelen.

Als de SPD na de verkiezingen tot een Duitse regering toetreedt, kan dat van invloed zijn op Nederland. De sociaal-democraten staan een minder rigide begrotingsbeleid voor. Dat zou zich volgens Krop kunnen vertalen in een „toeschietelijker houding” tegenover de zuidelijke landen. Maar ook tegenover Nederland, dat met zijn financieringstekort ook niet aan de Europese normen voldoet.