Als Thorbecke niet kan, dan kies ik Willem Drees

Omdat de begindatum 1900 is, kiest Hans Wiegel Willem Drees. Liever had hij Thorbecke gekozen.

Wat een aardig idee om de lezer te vragen wie de beste minister-president van Nederland was. Voer voor liefhebbers van de politieke en parlementaire geschiedenis. Eerst een paar piketpalen.

1. De huidige premier en zijn directe voorgangers zullen het niet worden. Nu overheersen de punten van kritiek die op hun beleid worden losgelaten. Pas jaren later kan hun functioneren echt op waarde worden geschat.

2. Een tijd voor reflectie is ook nodig omdat uit het recente verleden blijkt dat de mening over de gewezen premiers wezenlijk kan veranderen. Zo werd minister-president De Jong (1967-1971) weggezet als iemand die alleen maar op „de winkel had gepast”. Sindsdien is het beeld gekanteld. Zijn kabinet bracht meer moderniserende wetgeving tot stand dan vele andere kabinetten.

Tweede voorbeeld. De euforie bij het aantreden van het kabinet-Den Uyl (1973-1977) was – uiteraard vooral in linkse kring – groot. Een kabinet van de grote hervormingen. Later pas realiseerde men zich dat er van die hervormingen niets was gerealiseerd.

3. Van wezenlijke betekenis voor een topplaats op de ranglijst is de tijd en de situatie waarin een minister-president aan het bewind was. Denk aan Churchill. De grootste prime minister in Groot-Brittannië. Hij was op het juiste moment op de juiste plaats; de leider die de Britten toen nodig hadden. Was Churchill premier geweest in het midden van de jaren twintig, dan was hij nooit uitgegroeid tot de leider die hij later bleek te zijn.

Als je die stelling naar Nederland vertaalt, kom je terecht bij Cort van der Linden (1913-1918). Of bij Colijn, die samen met de latere VVD-leider Oud in de jaren dertig premier in crisistijd was en door zijn charismatische leiderschap de NSB klein wist te houden.

Of bij Drees (1948-1959) die na afloop van de oorlog leiding gaf aan de economische wederopbouw van ons land. Samen met de KVP. Drees was een echte sociaal-democraat, maar had er ook oog voor dat zijn partij – een derde van de Kamerzetels – een minderheid vormde. Hij ging de geschiedenis in als ‘Vadertje Drees’ en werd gerespecteerd door veel politiek andersdenkenden.

Als ik moet kiezen, kies ik voor Drees. Dat komt omdat deze krant als begindatum koos voor 1900, toen Abraham Kuyper zich om reden van ijdelheid minister-president liet noemen. Een knappe man die veel weerstand opriep. Lees het boek dat onlangs verscheen over de vorming van het kabinet-Heemskerk in 1908. De jonge koningin Wilhelmina deed er – met succes – alles aan Kuyper toen buiten de deur te houden.

Waarom 1900? Beter was geweest 1848. Het begin van de vorming van onze parlementaire democratie. Met de wetten van Thorbecke die nu nog in grote lijnen gehandhaafd zijn.

Ik kies dus voor Thorbecke, als grootste staatsman, als de beste minister-president, al vond hij het niet nodig zichzelf zo aan te duiden.

Experts, lezers en prominenten kiezen de beste premier sinds 1900. Uitslag 28 september. Bekijk de kandidaten op nrc.nl/premiers en stem zelf.