‘A’dam heeft de vieste lucht van Europa’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Rutger Groot Wassink, lijsttrekker GroenLinks Amsterdam, vrijdag op Radio 1

Aanleiding

Vieze auto’s moeten wegwezen uit de stad. En een manier om ze eruit te werken, is hun eigenaren het recht op een parkeervergunning ontzeggen. Dat is ook precies wat Amsterdam van plan is, schreef verkeerswethouder Eric Wiebes (VVD) vorige week aan de gemeenteraad. De meest vervuilende auto’s krijgen vanaf halverwege volgend jaar geen nieuwe vergunning meer – dat zal ze leren.

Rutger Groot Wassink, lijsttrekker van GroenLinks Amsterdam, is het van harte met VVD’er Wiebes eens. Weg met die luchtvervuilers, zei hij vrijdagmiddag op Radio 1. Want, zo beargumenteerde hij, „Amsterdammers wonen in de smerigste lucht van Europa”.

Deze uitspraak wekt verbazing . ‘Kolder, volgens mij’, mailt Leo de Leeuwe over de bewering van Groot Wassink. „Dat zou ik weleens gecheckt willen zien.”

En, klopt het?

De bokaal voor de stad met de smerigste lucht van Europa is nog niet zo makkelijk te vergeven. Eén algemeen lijstje met daarop de vuilste Europese steden bestaat namelijk niet, zegt een woordvoerder van het Europees Milieuagentschap. Dat is de organisatie die in opdracht van de Europese Unie (EU) informatie verzamelt over de toestand van het milieu.

De term ‘luchtvervuiling’ betekent vervuiling van de atmosfeer met schadelijke stoffen. Fijnstof, stikstofdioxide, zwaveldioxide of ozon bijvoorbeeld. Te veel van deze stoffen in de lucht zijn slecht voor onze gezondheid, allemaal net op een andere manier. Het Europees Milieuagentschap meet de concentratie van die stoffen en publiceert per stof hoe hoog die is in ruim driehonderd Europese steden.

Wie over luchtvervuiling praat, moet dus eigenlijk iets preciezer zeggen wat hij bedoelt. Groot Wassink doelde met zijn uitspraak op fijnstof en stikstofdioxide, zegt hij desgevraagd – stoffen die door verkeer in de lucht komen. Door die vervuilende auto’s die straks niet meer mogen parkeren, bijvoorbeeld.

Dat betekent dat Amsterdam bovenaan zou moeten staan op de lijstjes met gemeten fijnstof en stikstofdioxide. Maar uit de laatste gegevens van het Europees Milieuagentschap uit 2010 blijkt iets anders.

Wat fijnstof betreft staan het Zuid-Bulgaarse Plovdiv en het Poolse Krakau op een gedeelde eerste plaats. Daar was de gemeten concentratie fijnstof 148 dagen van het jaar te hoog. Dat wil zeggen: meer dan 50 microgram per kubieke meter. Amsterdam staat in dit lijstje ongeveer halverwege, op nummer 149. Daar was de gemeten concentratie 16 dagen te hoog.

Op het stikstofdioxidelijstje is de Italiaanse stad Milaan de aanvoerder, met een gemiddelde concentratie van 56,3 microgram per kubieke meter. Amsterdam staat op nummer 101 – de gemeten concentratie stikstofdioxide ligt hier iets hoger dan gemiddeld.

Helemaal fantastisch is de Amsterdamse lucht dus niet. Sterker: die is lang niet zo schoon als ‘moet’ van Europa, blijkt uit een rapport van de Amsterdamse Rekenkamer uit 2011. Maar de smerigste, dat lijkt op basis van deze gegevens wat overdreven.

Lijsttrekker Groot Wassink blijft er echter bij dat Amsterdam in ieder geval „één van de smerigste steden van Europa” is. Misschien torent Amsterdam dan niet eenzaam boven de rest uit, erkent hij, maar staat dan ten minste wel op een „gedeelde nummer één positie”. Hij zegt zich te baseren op uitspraken van actiegroep Milieudefensie.

Een woordvoerder van deze milieuclub nuanceert de kwestie. De Amsterdamse lucht is inderdaad niet de „allersmerigste” van Europa, zegt hij. Maar de lucht in de Randstad als geheel behoort wél tot de vuilste.

Milieudefensie verwijst naar een rapport uit 2005 van het Clean Air for Europe Programme, een EU-werkgroep die de lucht moet zuiveren. Daaruit blijkt dat de concentratie stikstofdioxide in de Randstad tot de hoogste behoort, samen met gebieden in Noord-Italië en rondom Londen. Ook beïnvloedt de hoge concentratie fijnstof de levensverwachting van Randstadbewoners veel meer dan in de meeste andere delen van Europa – ten slechte.

Qua zuivere lucht is het in de Randstad als gebied dus inderdaad slecht toeven. Maar de stad Amsterdam de smeerpoets van Europa? Dat is niet terug te vinden.

Conclusie

Vervuilende auto’s krijgen van de gemeente Amsterdam geen parkeervergunning meer vanaf halverwege volgend jaar. Een goede zaak, vindt de lokale GroenLinks-lijsttrekker Rutger Groot Wassink. Want met de Amsterdamse lucht is het beroerd gesteld, zei hij vrijdag op Radio 1. Sterker: de hoofdstedelijke lucht is zelfs „de smerigste van Europa”.

Maar volgens gegevens van Europees Milieuagentschap is de lucht in Amsterdam helemaal niet de vuilste – onze hoofdstad scoort net iets slechter dan gemiddeld. De lucht in Amsterdam is dan ook zeker niet zo schoon als ‘we’ in Europa zouden willen. Maar is óók niet de vuilste van alle steden op het continent. We beoordelen deze bewering daarom als onwaar.

Ook een bewering langs zien komen die je graag gecheckt zou willen zien? Stuur je suggestie naar de redactie van nrc.next via nextcheckt@nrc.nl of via Twitter met de hashtag #nextcheckt.