Vaccinatie koe helpt tegen diarree en nierziekte bij mens

Vee wordt niet merkbaar ziek door de E. coli O157 bacterie. Mensen krijgen er diarree van – maar minder vaak als alle koeien worden gevaccineerd.

Het aantal mensen dat ziek – soms doodziek – wordt door de E. coli O157 bacterie kan wel met 85 procent omlaag als koeien ertegen worden gevaccineerd. Dat schrijven Britse onderzoekers in een deze week gepubliceerd artikel in de Proceedings of the National Academy of Sciences (online edition). Mensen worden ziek door contact met besmette mest.

E. coli O157 is een ziekmakende variant van de onschadelijke en bij alle mensen algemeen voorkomende darmbacterie Escherichia coli. Koeien, schapen en geiten worden niet ziek van O157, maar veel mensen wel. Ze krijgen diarree die vaak bloederig is. Een klein aantal patiënten loopt blijvende nierschade op. Dat zijn vooral kinderen jonger dan vijf jaar en 60-plussers. Soms overlijdt een patiënt door de bacterie, die gevaarlijk is doordat hij het shigellatoxine uitscheidt.

E. coli O157 is 30 jaar geleden voor het eerst gedetecteerd en inmiddels over de hele wereld verspreid. Mensen worden ziek door direct contact met mest – bijvoorbeeld kinderen op kinderboerderijen – of doordat tijdens het slachten vlees met uitwerpselen besmet is geraakt.

Er bestaan al een aantal jaren O157-vaccins voor vee, waardoor die dieren niet meer besmet raken. Een Canadees bedrijf mag er sinds 2008 een in Canada verkopen. Sinds een jaar is dat vaccin ook in Groot-Brittannië, maar nog niet in de EU, toegelaten.

Het wordt vrijwel niet gebruikt, schrijven de Britse onderzoekers, want boeren hebben er geen belang bij om geld aan het vaccin uit te geven, omdat hun dieren toch niet ziek worden van O157. De boer beschermt dus op zijn hoogst zichzelf en zijn gezin.

Maar modelberekeningen van besmettingskansen van vee naar mens laten zien dat vaccinatie 85 procent van de O157-ziekte onder de bevolking kan worden voorkomen.

Nederlandse onderzoekers van het RIVM berekenden twee jaar geleden dat O157-infecties de Nederlandse samenleving jaarlijks 4,5 tot 9,1 miljoen euro kosten. Vergeleken met andere veroorzakers van voedselvergiftiging is dat niet veel, concludeerden de onderzoekers, maar voor mensen die ‘doorschieten’ naar een ernstige nierziekte, waarbij nierdialyse of -transplantatie nodig is, lopen de kosten per patiënt op tot boven het miljoen.

De Britse onderzoekers die de imposante ziektereductie door vaccinatie berekenden, schrijven dat volksgezondheidsmensen moeten kunnen meebeslissen over het vaccineren van vee. Vooral als het gaat om de steeds vaker voorkomende ziekten die in de veestapel beginnen maar die een gevaar vormen voor mensen.