Minister Hennis fel bekritiseerd om ‘gebrek aan visie’ op strijdkrachten

De minister wil „geen mooi verhaal” over bezuinigingen op Defensie houden. Maar de JSF komt er. Vakbonden zijn boos.

Een verdere „verkwanseling van de krijgsmacht”. „Na de gefaseerde ontmanteling van de Defensieorganisatie wordt de sloop nu afgerond.” „Het failliet van Defensie dreigt.” En: „Geen geld, geen ambitie, geen visie.” Militaire vakbonden zijn vernietigend over de nieuwe bezuinigingen op Defensie die minister Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD) gisteren aankondigde, samen met de aanschaf van 37 Joint Strike Fighters. Toch is er ook lof voor haar Defensienota In het belang van Nederland.

„Als ik minister van Defensie was geweest, had ik precies hetzelfde gedaan”, zegt deskundige Rob de Wijk, van het Haagse Centrum voor Strategische Studies (HCSS). De Wijk vindt de extra bezuinigingen van 350 miljoen „dramatisch voor Defensie en dramatisch voor Nederland”. Maar binnen die financiële realiteit, heeft Hennis volgens hem de juiste keuzes gemaakt. Ze kiest niet, zoals haar voorganger Hans Hillen (CDA) deed met de tank, voor het afschaffen van hele wapensystemen. De Wijk: „Ze houdt vast aan een breed inzetbare krijgsmacht, maar die wordt op deze manier wel heel erg ondiep.” De plannen zijn volgens hem geen visie op wat defensie zou moeten zijn, maar „een boekhoudkundige exercitie”.

In de jaren negentig, zegt De Wijk, kon zowel de landmacht, de luchtmacht als de marine meer missies tegelijk uitvoeren. Nu schrijft Hennis: „Feitelijk kan de krijgsmacht, naast kleine missies en nationale taken, nog één grote operatie op zee, op land en in de lucht uitvoeren.” Een langdurige inzet, met duizenden militairen, zoals in Uruzgan, lijkt Nederland niet meer aan te kunnen. Al houdt Hennis vol dat het nog zou kunnen „ook voor een langere periode”.

De woede van de vakbonden betreft vooral nieuwe ontslagen die zijn aangekondigd. Naast 1.750 militairen die nog wachten op ontslag als gevolg van de vorige bezuinigingsronde, komen nog 700 tot 900 mensen op straat te staan. „Daar kan ik natuurlijk geen mooi verhaal over houden, het is heel hard”, zei Hennis gisteren na de presentatie van haar plannen.

Ze beloofde dat de komende tijd niet meer op de krijgsmacht bezuinigd wordt. „Ik zou niet weten hoe we dat moeten opvangen. Zo simpel is het.”

Critici geloven daar weinig van. De Wijk: „Dat hebben al haar voorgangers ook gezegd. Van Middelkoop zei: ‘Er kan niks meer vanaf.’ Hillen riep: ‘Dit kan echt niet meer’.”

De Wijk verwacht dat de bezuinigingen op Defensie doorgaan, omdat het politiek makkelijker is dan korten op zorg of sociale voorzieningen, al gaan daar bedragen in om waarbij de hele begroting van Defensie, ruim 7,5 miljard euro, in het niet valt.