In het Nederlands Fotomuseum biedt ‘wit’ een kleurrijk palet

‘White muis’ van Marie-Jose Jongerius, uit de serie ‘View on colour’

Daar staat hij dan, de kunstenaar, voor het lege canvas. Inspirerend, maar ook intimiderend. Want als je alle kanten op kan, welke weg moet je dan kiezen? De kunstenaar, dat is Karel Appel, in 1962 gefotografeerd tijdens een schildersessie in Kasteel Baarn door Ed van der Elsken. De enorme foto is het openingsbeeld van de expositie Wit in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam.

Wit staat voor leegte of ruimte. Het niets. Maar ook voor puur, onschuld, onbeschreven. Met wit, kortom, kun je alle kanten op. En dat gebeurt ook in de tentoonstelling. We zien foto’s – voor een deel uit de collectie van het Nederlands Fotomuseum – maar ook kunst, mode, design, architectuur, film en video.

Bij sommige makers zien we het resultaat van de artistieke zoektocht naar de functie van wit, zoals bij het monochrome witte reliëf in karton en papier-maché van Jan Schoonhoven, of bij The White Colour Circle van de Deense installatiekunstenaar Olafur Eliasson, die al jaren met zijn ‘Colour Circle Series’ de functie van kleur onderzoekt.

Bij andere makers zien we wit zoals dat ontstaat bij het gebruik van licht in de fotografie en dat alleen bestaat bij de gratie van het zwart: de lichtjes van Rotterdam bij nacht in het werk van wederopbouwfotograaf Frits Rotgans, of de flitslichten van de iPhone in een installatie van Anouk Kruithof, die ze speciaal voor deze expositie maakte. Soms is wit een designstatement: Jan des Bouvrie die met zijn witte meubels Nederland bevrijdde van het oranje en bruin. En soms is wit het geruststellende, romige lifestylewit dat fotografen en ontwerpers gebruiken om het serene gevoel van reinheid en rust en vrede over te brengen. Een vilten object van kunstenaar Claudy Jongstra hangt in één ruimte met een grof gebreid, sculpturaal vest van de Zweedse modeontwerper Sandra Backlund. Materiaal en kleur zeggen: alles komt goed.

Wit is een van de tentoonstellingen binnen het meerjarenprogramma Zwart-Wit. Het fotomuseum wil met dit programma de vele, voornamelijk zwart-witte, foto’s uit de Rotterdamse archieven halen en ze combineren met eigentijds werk.

Vaak werken die combinaties goed. In de ruimte gewijd aan kleding zien we een feestelijke installatie die illustrator Petra Lunenburg speciaal voor Wit maakte, met tientallen tekeningen van vrouwen met witte kappen. De vitrine met negentiende-eeuwse cartes-de-visites, van vrouwen in traditionele klederdracht, zijn daarop een mooie aanvulling.

Maar bij de indrukwekkende installatie waarbij een hele wand is gevuld met foto’s van telkens één rijstkorrel van Ola Lanko, vallen de traditionele foto’s van rijstplukkers en rijstvelden in het niet. En hoe past een poster van Loesje binnen de opzet, of een video van modemerk Comme des Garçons? Soms lijken de makers van Wit zich verloren te hebben in de oneindigheid van mogelijkheden die wit als thema biedt. Maar ze hebben er in elk geval een feestelijk palet van gemaakt.