De ‘papierlozen’ mogen nu legaal autorijden

Illegale immigranten in Californië mogen straks hun rijbewijs halen Daarmee wordt het makkelijker om te werken Tegenstanders vinden dat het ze té makkelijk wordt gemaakt

Correspondent Verenigde Staten

De goedkope mankracht komt vanzelf naar je toe bij bestelbusverhuurbedrijf U-Haul aan Hollywood Boulevard in Los Angeles. „Mister! Señor”, roepen de kerels bij het hek naar de klanten die er een busje komen halen. „Hulp nodig?”

De reden dat de Spaanstalige arbeiders agressief hun diensten voor een paar dollar per uur aanbieden, is dat ze wel moeten. De meesten zijn ondernemende types met méér in hun mars dan dozen sjouwen, vertelt Orlando Garcia in een zangerige mengelmoes van Spaans en Engels. Maar als illegale immigranten mogen ze geen rijbewijs hebben.

„Geweldig land”, zegt de Mexicaan Orlando Garcia (60), die als enige zijn naam wil zeggen, aangezien hij legaal in de Verenigde Staten verblijft. „Maar zonder rijbewijs ben je niks. Nergens.” Dan kom je terecht in de brandende zon bij de U-Haul, gebaart hij.

In Californië heeft 7 procent van de 38,4 miljoen inwoners geen identificatie of rijbevoegdheid – zij zijn er illegaal. Aan die situatie komt een einde, want gouverneur Jerry Brown zal binnenkort een baanbrekende wet ondertekenen. Vorige week besloot het parlement in hoofdstad Sacramento dat 2,6 miljoen ‘ongedocumenteerde’ inwoners van Californiërs een rijbewijs kunnen krijgen.

„Deze wet zal miljoenen mensen in staat stellen om veilig en legaal naar hun werk te gaan”, zei de Democraat Brown. Hij benadrukte het economische belang. Bijna overal in Amerika is het zo goed als onmogelijk om te functioneren zonder auto. Werk, winkelen, sport, reizen, kinderen naar school: voor vrijwel alles is een voertuig onmisbaar.

In het warme zuidwesten van het land, met name in agrarische regio’s, zijn zelfs veel lifters te zien. Zij proberen de wet te respecteren en zonder rijbewijs te functioneren als werknemers. Maar talloze anderen kunnen zich geen autovrij bestaan voorstellen. Zij stappen zonder rijbewijs – en dus zonder verzekering – achter het stuur. Logischerwijs hebben ze minder kennis en ervaring dan andere weggebruikers en ze zijn dan ook verantwoordelijk voor 20 procent van de dodelijke verkeersongelukken in de Verenigde Staten; een buitenproportioneel aandeel.

Californië is niet de eerste staat die ‘papierlozen’ toestaat om auto te rijden. Maar de Golden State heeft een uitzonderlijk hoog percentage Spaanstalige immigranten en is veruit de grootste staat die de stap zet. Van de elf miljoen niet-gedocumenteerde immigranten in de VS woont meer dan een kwart in Californië.

De nieuwe wet werd zodoende landelijk opgemerkt. Brown richtte zich ook tot de regering-Obama en het Congres: „Hopelijk sturen we een boodschap naar Washington dat het de hoogste tijd is voor immigratiehervorming.”

Eerdere pogingen werden getorpedeerd door oud-gouverneur Arnold Schwarzenegger en de Republikeinse parlementsfracties. Het verzet is niet verdwenen. Mark Krikorian van het conservatieve Centrum voor Immigratiestudies in Washington hekelde de maatregel als ‘quasi-amnestie’. De immigratiewetten moeten het „onaantrekkelijk” maken om in Amerika te wonen, zei hij. „Hiermee worden illegale buitenlanders juist ingelijfd in de maatschappij.”

Gouverneur Brown noemt de wet pragmatisch en noodzakelijk, en hij krijgt steun van de politie van Los Angeles (LAPD). Illegale immigranten voelen zich vaak bedreigd en geïntimideerd door de politie, waardoor ze niet geneigd zijn om mee te werken. Een geldig rijbewijs kan daar verandering in brengen, aldus de top van de LAPD.

De nieuwe rijbewijzen krijgen wel een speciale vermelding. Ze dienen níet als algemeen identificatiebewijs om bijvoorbeeld te kunnen vliegen. Lobbygroepen voor immigranten klagen dat hiermee alsnog een klasse van ‘tweederangsburgers’ wordt geschapen.

Maar Carla Chavarria (20) kan er mee leven dat de nieuwe rijbewijzen slechts een eerste stap zijn. Als beginnend grafisch vormgeefster woont zij in buurstaat Arizona. Daar heeft het lokale bestuur eveneens het initiatief naar zich toe getrokken, gezien de passiviteit in Washington. Maar Arizona maakt het illegale immigranten juist moeilijker. Chavarria, die dertien jaar geleden met haar moeder uit Mexico kwam, kan geen rijbewijs krijgen. De wet verbiedt het haar om auto te rijden of een vaste baan te zoeken. Maar in afwachting van haar nieuwe immigratieaanvraag mag Chavarria wel voor zichzelf werken en een bedrijf beginnen. Ze mag ook mensen inhuren, wat ze doet vanuit het koffietentje waar ze elke dag heen loopt.

Ook in het rijbewijsdebat klonk weer de klacht dat illegale nieuwkomers banen inpikken en niets bijdragen aan de samenleving. „We betalen gewoon belasting”, zegt Chavarria. „Ik creëer werk voor Amerikaanse staatsburgers.” Met een rijbewijs zou ze nog veel meer arbeidsplaatsen kunnen scheppen, denkt de Mexicaans-Amerikaanse.

Obama heeft nog niet gereageerd op de Californische wet. En de mannen die maandag met Orlando Garcia op werk wachten, moeten het nog zien. Toch zeggen ze dat het nieuws hen hoopvol stemt. „Ik ga een truck kopen en een bedrijf beginnen”, zegt een tiener die Carlos heet. De anderen lachen – hij negeert ze. „Ooit word ik jullie baas.”