‘Aan onze visie mag niet worden getornd’

Het uitbreiden van de coalitie zit er niet in. „Ik ben gevraagd het een aantal jaren te doen, in dit team van VVD en PvdA.”

Fractievoorzitters Roemer (SP), Wilders (PVV), Pechtold (D66), Buma (CDA), Zijlstra (VVD) en Samsom (PvdA) tijdens het televisiedebat van de NOS. David van Dam

Hij vindt het „fijn” dat het kabinet eindelijk zijn „eigen verhaal” kan vertellen. „Na alle lekken van de afgelopen weken kunnen we nu zelf uitleggen wat er in de begroting staat”, zegt vicepremier Lodewijk Asscher de dag na Prinsjesdag.

Toch zijn de politieke omstandigheden waarin het kabinet-Rutte II gisteren zijn eerste Miljoenennota presenteerde buitengewoon onzeker. Daarom wil Asscher het graag nog eens benadrukken: VVD en PvdA hebben te maken met een aantal „diepliggende problemen”. „Alle grote onderwerpen die jarenlang in de taboesfeer zaten, hebben we aangepakt”, zegt hij. „De hypotheekrenteaftrek wordt beperkt, we hebben afspraken gemaakt over de WW en het ontslagrecht.”

Meestal zit er wat peptalk in de Troonrede. Dat ontbrak gisteren geheel.

„We kiezen een meer sobere lijn. Veel mensen hebben zorgen over hun baan, en die kunnen we niet wegnemen. Maar we kunnen wel problemen aanpakken die zijn blijven liggen. Daar past een realistische toon bij, net als thuis. Daar ga je ook niet zeggen: wat een geweldig veerkrachtig gezin zijn we toch.”

Is die voorzichtige benadering wel de daadkracht die de oppositie verlangt?

„Ik heb niet gemerkt dat de oppositie recentelijk om daadkracht heeft gevraagd. Wij als kabinet weten waar we naartoe willen – dat gaan we niet de hele tijd aanpassen. We houden aan onze koers vast, anders komen die veranderingen er nooit. Maar we zijn ook bereid onze plannen aan te passen, als ze er beter van worden.”

Sluit dat elkaar niet uit?

„Nee. Aan onze visie mag niet getornd worden, maar de vorm – de manier waarop het in de wet komt, de fasering – daar kunnen we dingen aan veranderen.”

CDA-leider Buma stelt allerlei eisen. Kan het kabinet hem tegemoetkomen?

„Buma zei ook: ik wil het kabinet best helpen. Hij wil serieus in gesprek. Dat is gewoon heel positief. En het past ook meer bij het CDA zoals we dat traditioneel kennen. We zullen zien of Buma inderdaad het land verder wil helpen in deze moeilijke tijd.”

Hij zegt: laat het kabinet ons tegemoetkomen. Het CDA is nodig in de senaat.

„De senaat is lastig, daar moeten we mee dealen. Het zal niet altijd in dezelfde combinatie zijn. De ene keer zoeken we draagvlak bij de SP, de andere keer bij het CDA. Maar we moeten verder. Ik heb geen behoefte aan politiek gedoe. Onze deur staat open.”

Het kabinet zegt dat de nullijn voor ambtenaren van tafel is, maar er wordt nog steeds driekwart miljard bezuinigd op hun salarissen.

„We vragen nog steeds om een loonoffer, maar we gaan de boel niet bevriezen. We zorgen dat we uit het inleveren van secundaire arbeidsvoorwaarden alsnog wat loonsverhoging kunnen bekostigen. Het woord nullijn gebruik ik niet, want dat zou betekenen dat er niets meer te onderhandelen valt. We eisen nog één keer een offer in 2014, en dan is het afgelopen.”

Rutte II wil de de verzorgingsstaat omvormen tot ‘participatiemaatschappij’. Is dat het gezamenlijke verhaal van VVD en PvdA dat tot nu toe ontbrak?

„De verschillen tussen VVD en PvdA kent iedereen, en ze blijven zichtbaar en duidelijk. De ‘participatiemaatschappij’ versterkt het sociaal-democratische ideaal van verheffing, het is de verzorgingsstaat-plus. En tegelijkertijd geeft het ruimte voor het liberale idee dat je iets van je leven moet maken.”

Kan het kabinet worden uitgebreid met CDA of D66? Of kan er een vaste gedoogpartner komen?

„Dat was niet mijn plan. Ik ben gevraagd het een aantal jaren te doen, in dit team van VVD en PvdA.”

Maar de Eerste Kamer is toch een probleem voor het kabinet?

„In mijn ervaring is de Eerste Kamer een gedegen, vrij juridische omgeving, waar je er prima met elkaar uitkomt. We moeten gewoon op een rustige, sobere, maar ook zelfverzekerde manier steun vergaren voor onze plannen.”

De afgelopen maanden klonk er wel eens ander geluid uit de coalitie: we zoeken de confrontatie in de Eerste Kamer.

„We kunnen het ons niet permitteren om te stoppen met het land besturen. Onze plannen zijn goed genoeg om steun te verwerven in de Kamer. En als ze moeten worden aangepast, dan doen we dat.”