Poepoorlog voor een wc

Ruim 60 procent van de Afrikanen heeft geen toegang tot goede sanitaire voorzieningen In Kaapstad wordt nu met poep gesmeten om toiletten af te dwingen Volgens sommigen stinkt dat protest

Hoewel Nederland met gevechtstroepen uitrukt, is Mali géén vechtmissie, benadrukten de ministers. Foto AFP

Correspondent Zuid-Afrika

De stank in de achterbak van zijn auto was bijna onverdraaglijk. De 31-jarige Loyiso Nkohla was onderweg naar het centrum van de stad met zes containers vol poep en pis in zijn Audi. Eenmaal op de stoep van Provinciale Staten haalde hij de doppen eraf en goot de uitwerpselen voor de deur. De urine vormde een waterval over de traptreden.

In het Zuid-Afrikaanse Kaapstad woedt een ‘poepoorlog’. Al maandenlang gebruiken inwoners uitwerpselen tijdens hun demonstraties. Een bus van de premier van de Westkaap, Helen Zille, is met poep bekogeld, er lag poep bij het parlement, op de snelweg N2 en zelfs de blinkende vloer van het vliegveld van Kaapstad werd besmeurd. Dat laatste kan de actievoerders flink gaan kosten omdat het vliegveld een militair strategisch punt is. Het proces tegen hen is inmiddels naar volgende maand verschoven.

De demonstranten willen betere sanitaire voorzieningen in de sloppenwijken, vertelt Nkohla. Hij is een van de aanvoerders van het protest, tegen wie vervolging is ingesteld en die voor de rechter moet verschijnen. Zelf woont hij in een huis met een toilet, maar dat is in Kaapstad geen vanzelfsprekendheid. Volgens officiële statistieken hebben ruim honderdduizend mensen in Kaapstad geen toegang tot een wc. Bijna 49.000 gezinnen in Kaapstad gebruiken emmers om hun behoefte in te doen.

De gemeente Kaapstad is mede daarom een soort campingtoilet aan het distribueren, een mobiele toilet dat spoelt en een reservoir heeft. Maar de inwoners klagen dat de volle reservoirs niet vaak genoeg worden opgehaald en dat het hun waardigheid wegneemt als ze in huis ten overstaande van familie hun behoefte moeten doen. Veel krotwoningen bestaan maar uit een ruimte.

De gemeente Kaapstad zegt onvoldoende geld te hebben voor voldoende echte toiletten. In Zuid-Afrika heb je veel krottenwijken. Het wonen in zo’n wijk is eigenlijk illegaal. Maar de townships zijn er al zo lang dat de overheid wel diensten moet leveren zoals vuilnisophaal en sanitaire voorzieningen.

Niet alleen in Kaapstad is de gebrekkige dienstverlening een probleem. Iedere dag wordt er wel ergens geprotesteerd door Zuid-Afrikanen die een huis willen of diensten zoals water en elektriciteit. Dat dit nu juist in Kaapstad zulke smerige vormen aanneemt, komt volgens de gemeente omdat het daar een politieke strijd is.

Kaapstad en de provincie Westkaap worden bestuurd door de Democratische Alliantie (DA) en niet door regeringspartij ANC. Dit is de enige provincie in handen van de oppositiepartij. De DA meent dat de poepoorlog een manier is om de partij in een kwaad daglicht te stellen. Nkohla, die de poep in zijn Audi vervoerde, is een geschorst lid van het ANC.

Maar de 24-jarige Ntuthuzelo Vika vindt dat de Democratische Alliantie de kop in het zand steekt door het vooral te hebben over politiek en het probleem onvoldoende te erkennen. Vika behoort tot de Social Justice Coalition, een actiegroep die ook toiletten eist maar niet met poep gooit. „We zijn echt ontevreden met de sanitaire situatie, dat heeft niets met politieke strijd te maken.”

Vika wijst naar een rij wc’s die wel op de riolering zijn aangesloten. Hij heeft toegang tot een toilet maar hij moet het delen met andere gezinnen uit de buurt. Er is maar een sleutel voor het hangslot en die wordt beheerd door een buurman. „Die is regelmatig niet te vinden. Dus dan doe ik mijn behoefte in het open veld. Wat politici adequate toegang tot sanitair vinden, noem ik mensonterend.”