Iemand om serieus te nemen, maar wie is hij?

In het Syrië-dossier wisten de Russen het initiatief van de Amerikanen over te nemen Dat was mede te danken aan Sergej Lavrov Hij is Ruslands minister van Buitenlandse Zaken

Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken. Foto AP

correspondent Rusland

De Russische minister van Buitenlandse Zaken heeft twee indrukwekkende gebouwen als kantoor. Zijn ambtenaren werken in de grootste Stalintoren van Moskou, die oprijst boven het Smolenskaja-Sennajaplein. Zijn buitenlandse gasten ontvangt Sergej Lavrov in een neogotisch landhuis even verderop, dat schrijver Michail Boelgakov vereeuwigde in de klassieker De Meester en Margarita. Heks Margarita vliegt hier het raam uit.

Maar als de rijzige minister in beeld verschijnt, is dat meestal voor een grauw gordijn of een wandje met het logo van zijn ministerie erop. Ook vorige week, na een treffen met zijn Syrische collega Walid Moallem. „Wij weten niet of Syrië ermee akkoord gaat”, zei Lavrov in een ingelaste persconferentie, „maar als het installeren van internationale controle over chemische wapens in dit land interventie kan voorkomen gaan we direct aan het werk met Damascus.”

Vervolgens stemde president Assad in. Niet een „Amerikaanse dreiging” maar „een Russisch initiatief” had hem overtuigd. Dat van Lavrov. Sergej Lavrov (63), die negen jaar geleden aantrad, is de langstzittende minister uit het huidige Russische kabinet. Alleen zijn verre voorganger Andrej Gromyko hield het langer vol (28 jaar, vanaf 1957). Lavrov heeft Armeens en Georgisch bloed. Als carrièrediplomaat uit de Sovjetschool die opklom tot Ruslands vertegenwoordiger van de Verenigde Naties, woonde hij in vijftien jaar in New York.

Een man met humor die niet bang is voor confrontatie, liedjes schrijft en gedichten, en die uitermate sportief is. Een oude bekende zei over Lavrov in het Russische ambtenarenweekblad Veldpost: „Sergej was niet de komsomolhoeder [communistische jongerenorganisatie], maar de informele groepsleider. Altijd in voor avontuur, altijd met zijn gitaar.”

Populairste minister

Volgens westerse analisten is Lavrov vooral een uitvoerende kracht. „Hij is een harde, betrouwbare, extreem kiene onderhandelaar, maar het verharden van het Russische buitenlands beleid heeft erg weinig met hem te maken”, citeert de BBC een Londense politieke denktank. „Ik krijg de indruk dat dat in andere delen van de regering wordt bepaald”, concludeert een Kremlinwatcher uit Washington. President Poetin zou hem als minister van Buitenlandse Zaken hebben gekozen omdat hij bereid is Ruslands nationale belangen hoe dan ook scherp en direct te verdedigen. In Rusland is Lavrov de populairste minister. Die achting heeft hij volgens een onderzoek dit voorjaar mede te danken aan zijn onwrikbare opstelling over Syrië.

Landen verzanden volgens Lavrov in meer chaos en meer bloedvergieten als rebellen er de macht grijpen – tevens het grote schrikbeeld van Rusland binnen de eigen landgrenzen. Het bewijs daarvoor is wat hem betreft geleverd in Libië. „In Mali vecht Frankrijk nu tegen dezelfde rebellen die het in Libië tegen Gaddafi heeft bewapend, in een schending van het embargo van de VN-Veiligheidsraad”, zei Lavrov in februari.

In een interview met het tijdschrift Foreign Policy beschreef Lavrov zichzelf dit jaar als een pragmaticus, die niet gelooft dat ideologie een plek heeft in internationale betrekkingen. Dat bleek ook uit zijn recente uitspraak over de Russische wapenleveranties aan Syrië: „Ik herhaal dat we geen nieuwe contracten hebben gesloten, maar alle oude contracten naleven die met luchtafweer te maken hebben. Diegenen die geen agressieve acties tegen een soevereine staat plannen, hebben niks om zich zorgen te maken omdat een luchtdefensiesysteem, in naam alleen al, enkel een defensief systeem is dat nodig is om aanvallen van de lucht af te slaan. We breken geen wetten en willen niet onze reputatie als betrouwbare leverancier verliezen.” Het is een typische Lavrov-verklaring, waarmee hij een punt van kritiek omvormt in een reeks kwaliteiten: Rusland is hier niet de agressor. Rusland handelt volgens de wet. Rusland is een betrouwbare partner.

Moskou verkoopt overigens niet alleen luchtafweer maar ook gevechtsvliegtuigen aan Syrië. Het zijn trainingsmodellen waarmee ook lichte aanvallen kunnen worden uitgevoerd.

Lavrov draait het graag om

Het omkeren van beeldvorming is een retorische kwaliteit van Lavrov. Kort na zijn aantreden als minister in 2004, zette hij tegenover tv-zender NTV zijn visie op buitenlandse politiek uiteen: „Buitenlandse politiek, ze kan niet losgescheurd worden van het gewone leven. En net als een gewoon mens bepaalt met wie hij het goed heeft, met wie het comfortabel is om samen te zijn, nou, waarschijnlijk gaat het in de politiek net zo. Daarbij is er wellicht een uitzondering, die ook een analogie heeft met het gewone leven: dat zijn de buren. Natuurlijk wil je met je buren altijd in vriendschap leven. [...] Het gezegde luidt: hoe hoger de schutting, hoe sterker de vriendschap.”

De reactie van de tv-presentator: „Een terecht gezegde.”

En dan draait Lavrov het geschetste plaatje om: „Op sommige plekken, bijvoorbeeld in westerse landen, bouwen ze geen schuttingen. Ze hebben kleine, gezellige huisjes, de gazonnetjes zijn gemaaid.” Hoge ‘vriendschappelijke’ schuttingen? Die hebben ze in het Westen niet. „In het beste geval poten ze een of andere heg, tot kniehoog.”