‘Feesten en demonstreren lijkt op elkaar’

Massa’s bewegen boeiend, vindt het gezelschap Schwalbe. Met zo veel mogelijk vrijwilligers op het podium wil men dat laten zien in Schwalbe zoekt massa.

Repetitie van Schwalbe met steeds anders bewegende massa’s op het podium.Foto Pepijn Lutgerink

Het is druk in studio 1 van het Ro Theater. Op het kleine toneel lopen meer dan vijftig mannen en vrouwen in cirkels. Kleine groepen ontmoeten elkaar of zwermen uit. Als ze allemaal tegelijkertijd versnellen, waait het in de zaal.

Bewegingstheatercollectief Schwalbe repeteert de voorstelling Schwalbe zoekt massa. Voor de gelegenheid heeft het zich uitgebreid met een grote groep theaterstudenten en amateurs. De jongste is 17, de oudste 87. „De gezamenlijke kracht van een massa kan heel imponerend zijn”, zegt actrice Floor van Leeuwen. Inspiratie haalden de makers uit massale bijeenkomsten, zoals die in Haren en Turkije. Al zal niet elke toeschouwer die ook meteen in de voorstelling herkennen. Op het toneel loopt de ‘massa’ vooral woordeloos rond op verschillende energieniveaus. Van Leeuwen zelf associeert het met „winkelstraten, protesten, volksverhuizingen, vluchtelingen en feestvierders”.

Het gezelschap wil een universeel mechanisme laten zien. Massa werkt volgens de makers altijd aanstekelijk. „Het sleept individuen mee, laat emoties escaleren en trekt aan”, zegt Van Leeuwen. „Het verlangen om samen te komen is vaak belangrijker dan de reden daarvoor. Een groot feest en een idealistisch protest liggen dicht bij elkaar.”

Voor het effect wil Schwalbe dat het podium „zwart ziet van de mensen”. Iedereen mag meedoen, maar genoeg massa verzamelen bleek nog een hele onderneming. Het gezelschap verstuurde oproepen via diverse theaters en gezelschappen, nam een wervingsfilmpje op en organiseerde informatieavonden en gratis workshops. Voor de première donderdag op theaterfestival De Keuzestaat staat de teller momenteel op zeventig.

Schwalbe verdeelt de ‘massa’ in subgroepen met elk een ‘leider’ die precies weet in welk tempo en met welke draaicirkel zijn groep moet lopen. Een kerngroep is al zes weken intensief aan het oefenen.

Schwalbe staat erom bekend dat het het lijfelijke vaak op de spits drijft. In de voorstelling Spaar ze werd gedanst op op technomuziek tot de deelnemers uitgeput waren en in Schwalbe speelt op eigen kracht werd een uur lang in hoog tempo op hometrainers gefietst.

Tijdens de repetitie spoort Van Leeuwen de spelers aan om zo lang mogelijk te blijven rennen. „Zoek naar manieren om door te gaan. Denk aan iets waar je heel blij van wordt of iets waarvoor je zou willen wegrennen. Je mag ophouden, maar je mag ook door!”

Niemand geeft op. „Dat ontroert me steeds opnieuw”, zegt Van Leeuwen na afloop. „Ik was bang dat er mensen zouden afhaken. Wij zijn fysiek vrij extreem en hun lichamen zijn dat niet gewend. Toch vinden ze onze opdrachten vaak te gek.”

‘Schwalbe zoekt massa’. 19-21/9 Rotterdam. Tournee t/m 23/1. Inl: schwalbe.nu