De game, de hype en de recensies: het peperdure GTA V is er

Het is een game die mensen zo ver krijgt dat ze een winkel mollen, een game die mensen elkaar onder de voeten doet lopen. Het is een game waaraan naar verluidt ruim 200 miljoen euro is besteed, iets ongekends. Na vijf jaar is er vandaag een nieuwe Grand Theft Auto. Eindelijk, zeiden ‘we’ met z’n miljoenen.

Een rij voor de Media Markt in Groningen. Foto ANP/ Catrinus van der Veen

Het is een game die mensen zo ver krijgt dat ze een Media Markt mollen, het is een game die mensen elkaar onder de voeten doet lopen. Het is een game waaraan naar verluidt ruim 200 miljoen euro is besteed, iets dat zelfs voor een flinke blockbuster ongekend is. Na vijf jaar is er vandaag een nieuwe Grand Theft Auto. Eindelijk, zeiden ‘we’ met z’n miljoenen.

De game

Allereerst de game zelf, waar is het om te doen? Even een beetje achtergrond voor de mensen die geen flauw idee hebben wat Grand Theft Auto is. Ontwikkelaar Rockstar bracht in 1997 het eerste deel in de reeks uit. De opzet, even banaal: je bent een crimineel, je voert louche opdrachten uit voor even zo louche personen, je steelt auto’s, je schiet - als je wilt- alles overhoop dat je tegenkomt en kunt (bijna) overal heen waar je wilt in een grote open speelwereld.

En het wordt allemaal steeds wat realistischer, want de technologie gaat er vanzelfsprekend op vooruit: van 2D ging het naar 3D, het geweld werd gewelddadiger, het bloed bloederiger en de wereld en mogelijkheden steeds uitgebreider. En zonder controverse is de serie niet heel verrassend nooit gebleven, ook in de aanloop naar dit deel niet. Nu zijn we bij deel vijf, ruim vijf jaar na het vorige deel. Groter dan ooit, zo is gamers beloofd. Langer dan ooit, zo is gamers beloofd. Gedetailleerder dan ooit, ga zo maar door.

De geschiedenis van Grand Theft Auto:

Naast deze dingen is de belangrijkste verandering dat je met drie personages speelt, in plaats van één: ex-bankrover en anti-familieman Michael De Santa, Franklin Clinton, die zijn geld verdient door auto’s terug te vorderen namens een Armeense autodealer en Trevor Phillips, een psychopathische hillbilly. Los van elkaar en in groepsverband plegen ze misdaden om aan hun geld te komen.

De hype

Nu zijn er wel meer spellenreeksen die de gamerharten sneller doen kloppen, we noemen een Call of Duty, een Fifa, een Zelda of Mario.

Het gewelddadige Grand Theft Auto (eind vorig jaar 125 miljoen verscheepte kopieën) heeft echter de extra factor dat een nieuwe game, een enkele uitbreiding daargelaten, meestal erg lang op zich laat wachten. En dat terwijl mensen bij een net verschenen deel al weer gaan speculeren over het volgende. Rockstar, de ontwikkelaar, begon zelf al vlak na het uitbrengen van deel vier met het werk aan deel vijf. Wat je dan krijgt, in dit geval, is zo’n vijf jaar vol verwachtingen.

Een echte aankondiging van het feit dat er gewerkt werd aan een nieuw deel in de serie kwam officieel pas in oktober 2011, gevolgd door een trailer:

Om even te duiden welke impact zo’n aankondiging heeft, ware het een nieuwe iPhone: de aandelen van GTA’s moederbedrijf Take-Two Interactive schoten met zeven procent omhoog. Een jaar later kwam Rockstar naar buiten dat het in dit deel om drie in plaats van één personage zou gaan en volgde er een nieuwe trailer:

Dit jaar volgde het laatste zetje, met enkele nieuwe trailers en vooruitblikken van de gamende pers. Maar vooral, al drie jaar lang en volgens ‘plan’: heel veel geruchten. Want juist door niet veel los te laten over de game - daar zijn ze altijd bijzonder voorzichtig mee - voedt Rockstar zo de geruchtenmachine.

Het laatste zetje, als dat nog nodig was: GTA V zou de duurste game aller tijden zijn met zijn 265 miljoen dollar. Ontwikkeling plus marketing, zo berekende men. Even duur als de grootste blockbusters.

Waar dit toe heeft geleid? Een voorspelling van zo’n 6,5 miljoen verkochte exemplaren wereldwijd. 400 miljoen dollar betekent dat, waarvan het groot deel al uit het grote aantal reserveringen komt. Dus het astronomische bedrag dat het spel naar verluidt heeft gekost, halen de ontwikkelaars er al dik uit na een dag. Analisten verwachten verder dat een totale omzet, in het eerste jaar van de verkoop, wordt verwacht van 1,2 miljard euro. Een record.

De (diehard) fan

Wat krijg je na die hype? Aparte taferelen onder de trouwe schare fans, zoals in de inleiding al even werd aangehaald. Verschillende gamewinkels en grote ketens als Media Markt en Saturn hielden verspreid over het land nachtopeningen. Klokslag middernacht konden mensen hun gereserveerde spel komen ophalen en op sommige plekken ook gewoon op goed geluk een spel halen.

Dus was dit het over de hele wereld het beeld bij winkelcentra en in stadsharten:

Twitter avatar Floran_B Floran GTA V #wachtrij morgen maar een dagje thuis werken! http://t.co/S0hbMmRDl9
Twitter avatar Vinciane_Dvl Bartko. Attendre 4h pour GTA V, plus jamais une nocturne au saturn avec ce monde!! http://t.co/urRqaBZOh2

Dat ging meestal goed. Maar niet altijd, zoals we al kort meldden. Zo ging het in Tilburg bij de Saturn even goed fout, meldt Omroep Brabant. Honderden mensen probeerden naar binnen te komen voordat het rolluik überhaupt open was. Sommigen werden overlopen. De omroep sprak met een gamejournalist die ook aanwezig was:

“Toen de rolluiken omhoog gingen, begon iedereen te duwen om binnen te komen. Mensen vielen om, werden tegen de grond gedrukt en werden overlopen. Ik wist direct: ik moet hier weg, dit gaat fout.”

Er raakte niemand gewond en de politie hoefde er niet aan te pas te komen. Dat moest ze wel in Amsterdam, bij de Media Markt in Noord. Daar wilde iedereen tegelijk naar binnen toen de deuren openden vannacht. “Spellen vlogen door de lucht en displays die in de winkel stonden werden omver gelopen,” meldt RTV Noord-Holland. De politie moest er de orde herstellen.

Bij een andere Media Markt in de hoofdstad ging het wél goed:

Dit zijn natuurlijk de echte diehards. Tot hen behoren ook de mensen die een dag vrij nemen van werk of school om te kunnen spelen:

Twitter avatar DuhhYong Marc Morgen een dagje vrij nemen om hele dag GTA te spelen. Prioriteiten stellen G
Twitter avatar iadoresha_ MD. HAHA. Mijn broer heeft morgen vrij genomen omdat GTA 5 uitkomt. -. - sukkol.
Twitter avatar FRchris92 Chris de Ronde Collega’s op stage hadden vrij genomen voor GTA V. Nachtlaunch gekte. Wat een game..!

De recensent

Maar hoe is het spel dan eigenlijk? Of het zo’n enorme hype waard is, valt altijd te betwijfelen, maar GTA-spellen kunnen altijd rekenen op uitermate positieve recensies. Met deel vijf is het niet anders. Een kort overzichtje. We nemen, waar er sprake is van onderscheid voor de websites, voor het gemak de recensies voor de Xbox 360-versie, simpelweg omdat er daar meer van zijn.

Recensieverzamelsites:
Metacritic : 98
Gamerankings : 96,81 procent

Losse recensies:

Tweakers: 9.5

“Of we nu kijken naar de mogelijkheid om te switchen tussen personages, de diverse vermakelijke verhaallijnen, de duizend-en-één mogelijkheden die de gameplay creatieve gamers biedt, de gestoorde figuren die je in Los Santos tegenkomt, de visuele prestaties of de sterke dialogen en goede soundtrack: GTA V doet vrijwel alles goed.”

NU.nl/Gamer.nl: 5/5

“Vanaf dit deel kan niemand meer naar een voorgaand deel wijzen en roepen: die game deed dit beter. GTA 5 is het beste wat deze serie te bieden heeft, omdat het alles heeft wat deze serie ooit te bieden heeft gehad.”

Power Unlimited: 100

“Als je van de Grand Theft Auto-serie houdt, en in het bijzonder erg veel genoten hebt van San Andreas, dan ga je dagen en dagen aan zuivere, onvervalste lol uit GTA V melken. Dat is een garantie die ik graag zou willen onderstrepen met de eerste 100 die ik ooit heb uitgedeeld.”

IGN: 10/10

“Grand Theft Auto V is not only a preposterously enjoyable video game, but also an intelligent and sharp-tongued satire of contemporary America. It represents a refinement of everything that GTA IV brought to the table five years ago.”

Gamespot: 9/10

“Grand Theft Auto V is an outrageous, exhilarating, sometimes troubling crime epic that pushes open-world game design forward in amazing ways.”

Edge: 10/10

“No one makes worlds like Rockstar, but at last it has produced one without compromise. Everything works. It has mechanics good enough to anchor games of their own, and a story that is not only what GTA has always wanted to tell but also fits the way people have always played it. It’s a remarkable achievement, a peerless marriage of world design, storytelling and mechanics that pushes these ageing consoles to the limit and makes it all look easy. As we stand on the brink of a new generation, GTAV sends an intimidating message to the rest of the industry. Beat that.”

The Guardian: 5/5

“Rockstar North’s Grand Theft Auto update is a freewheeling, nihilistic satire on western society – as well as ridiculous fun”

Gametrailers: 9.8

“Grand Theft Auto V is an almost unbelievable achievement. It’s not a perfect game, as open world oddities are inevitable and the story is a bit scattered. There’s no 100% guarantee of a good time, all the time, and it may only feel like a real challenge in its most important moments. But GTA5 always seems to give you something new to experience, and when you complete the campaign you’ll realize the game only asked you to engage with around half of it. If you like GTA, you own it already. If you don’t, you’re missing out on a brilliant gem of a game.”

The Escapist: 3,5/5

“It’s certainly fun to be the bad guy sometimes, but only buy Grand Theft Auto V if you’re prepared to play as characters with no justifiable motivation for doing awful things to people.”

Liever wat beeld? Hier de videorecensies van IGN, Gamespot en Gametrailers.