Zeldzaam gedetailleerd Wagner-debuut

Chef-dirigent van het Rotterdamse Philharmonisch Orkest Yannick Nézet-Séguin leidt Wagners Der Fliegende Holländer

Het was een evenement waarop werd gewacht: de eerste Wagneropera van Yannick Nézet-Séguin, sinds 2008 de chef-dirigent van het Rotterdamse Philharmonisch Orkest en gastdirigent bij operahuizen als de Scala van Milaan, het Royal Opera House Covent Garden in Londen en de Metropolitan Opera in New York.

Zondagmiddag leidde hij in het Wagnerjaar 2013 in Rotterdam Wagners Der Fliegende Holländer. De uitvoering in concertvorm, maar wel onder een enorm scherm met een nieuwe video van de Australiër Shaun Gladwell, wordt nog herhaald in Parijs en Dortmund.

Vooraf kwam Gladwell (1972), in keurig pak en met een pet op, uitleggen dat zijn video geen directe relatie met de opera had en niet de bedoeling had die te illustreren. Het was meer een bewonderend statement van een surfer voor Wagner en zijn opera over de vliegende Hollander, die gedoemd is om eeuwig over de zeeën te zwerven en slechts eens in de zeven jaar aan land te mogen gaan om verlossing van zijn lot te zoeken. In de opera offert de Noorse kapiteinsdochter Senta zich op: zij werpt zich in de oceaan, zodat de Hollander kan sterven.

De video was vooral in de eerste acte rampzalig: de beelden van een kalme zee dempten de stormachtige ouverture tot complete kalmte en riepen de lachlust op. Een walvis (Moby Dick?), een gapende surfer, een Jumbo (The Flying Dutchman – ofwel de KLM?). Het nauwelijks te negeren onbenullige beeld neutraliseerde de uitvoering en het drama bijna geheel.

Na de eerste acte en na Senta’s ballade over de mythe van de Hollander, die nauwelijks magie kon oproepen, kreeg de uitvoering pas in volle Wagneriaanse omvang de kolkende dramatiek, die het gierend onstuimige werk van de 27-jarige componist zo imposant maakt. De duetten van Senta (de obsessioneel zingende Zweedse sopraan Emma Vetter) met haar afgedankte minnaar Erik (een overtuigend jammerende Frank van Aken) en haar gekwelde Hollander (een met veel menselijke nuances en dynamiek zingende Russische bas-bariton Evgeny Nikitin) leidden tot een overdonderend luid slot.

Yannick Nézet-Séguin kwam met zijn Rotterdammers tot een zeldzame gedetailleerdheid en transparantie.