Vriendschap geeft kracht om nee te zeggen

Denken aan je beste vriendin vermindert impulsief kopen en eten. Bedrijfskundige en psychologe Eline de Vries (1984) verdedigt deze week haar onderzoek naar het effect van vriendschap op zelfbeheersing.

Vriendinnen shoppen toch graag samen?

De Vries: „Iedereen kent het beeld van vriendinnen die lekker samen shoppen, maar we weten ook dat vriendschap goed is voor de geestelijke en fysieke gezondheid. Het vergroot bijvoorbeeld het zelfvertrouwen, en dat zou de zelfbeheersing weer kunnen vergroten. Verlies van zelfcontrole van de consument is een groeiend probleem in onze maatschappij. Veel mensen kunnen al dat lekkere eten en alle dingen die je kunt kopen maar moeilijk weerstaan. Ik heb niet onderzocht wat er gebeurt als de vriendin meewinkelt of -eet. Het ging mij om de invloed van het concept vriendschap op zelfcontrole.”

Je vriendin hoeft niet in de buurt te zijn?

„Nee, alleen al denken aan vriendschap remt de koop- en eetimpulsen. Ik liet mensen een situatie beschrijven waarin ze ware vriendschap hebben gevoeld, en vroeg hen daarna mee te doen aan een smaaktest voor een nieuwe soort M&M’s. Wie aan vriendschap had gedacht, at minder uit de schaal M&M’s dan deelnemers die niet over vriendschap hadden geschreven. Ik heb ook koppels vriendinnen en onbekenden onderzocht. Deelnemers wilden minder betalen voor een mooie spijkerbroek als de vriendin erbij was, ook al zag zij het bedrag niet.

Een foto van je vriendin meenemen dus?

„Dat zou kunnen helpen impulsen te bedwingen. Iets wat aan vriendschap herinnert geeft je de kracht om nee te zeggen.”

Wat gebeurt als je aan vriendschap denkt?

„Het maakt dat je situaties globaler bekijkt, en minder op verleidelijke details gericht bent. Je kunt dan bijvoorbeeld een snoepwinkel globaal in je opnemen. Je ziet de vorm van de winkel, en waar de kassa is. Wanneer je meer op details gericht bent, let je juist op al die lekkere bonbons, en op welke plek je favoriete lolly’s liggen. Bij mensen die aan vriendschap denken zag ik activiteit in twee hersengebieden die betrokken zijn bij zelfbeheersing.”

Waarom wil de faculteit Economie en Bedrijfskunde dit weten?

„Bedrijven willen natuurlijk zoveel mogelijk verkopen. Maar maatschappelijke verantwoordelijkheid wordt steeds belangrijker. Er is steeds meer druk om te zorgen dat consumenten gezond blijven. Er is ook een economisch aspect. Compulsieve kopers schaffen enorm veel aan, maar brengen ook veel terug naar de winkel. Dat levert onnodige kosten op. Het is dus ook in het belang van het bedrijf om te zorgen dat mensen alleen dingen kopen die ze echt nodig hebben.”

Niki Korteweg

Eline de Vries verdedigt haar proefschrift ‘Consumed with consumption: the impact of friendship on consumer self-control’ op donderdag 19 september 2013 om 12.45 uur aan de Rijksuniversiteit Groningen.