Column

Deze column gaat wel/niet over de actualiteit

Laatst sprak ik een kennis die opschepte over zijn nieuwsconsumptie. Hij volgde de actualiteit op de voet, wat hem een goed gevoel gaf. Ik vroeg wat hij met deze informatie deed. Was hij lid van een partij of vakbond? Demonstreerde hij? Schreef hij opiniestukken? Hij vond het een rare vraag. Nee, hij deed er niets mee, maar het was toch belangrijk om op de hoogte te zijn?

Het gesprek was exemplarisch voor de houding van veel mensen tegenover de actualiteit. Ze hebben er niet altijd zin in – tijdens de vakantie zuchten ze dat ze ‘eindelijk eens boeken gaan lezen in plaats van de krant’ – maar ze doen hun plicht: op de hoogte blijven. We kunnen misschien niets aan het leed op de wereld doen, maar we moeten er in elk geval kennis van nemen, lijkt de gedachte te zijn. Wie dat niet doet, is in het beste geval egocentrisch en in het ergste geval een sociopaat.

Ik zie de nieuwsobsessie dagelijks in mijn omgeving. Zo heb ik een vriend die verslaafd is aan zijn Teletekst-app. Hij kijkt er per dag wel tien keer op. Als er iets belangrijks gebeurt, weet hij dat meestal eerder dan ik, en dat terwijl ik op een nieuwsredactie werk. Wat hij doet met deze kennis? Niks, eigenlijk. Voor hem is het nieuws verzamelen hetzelfde als roken of naar de wc gaan: iets wat je vanzelfsprekend maar gedachteloos doet.

Het andere uiterste is de nieuwsschuwe vriendin. Onlangs trof ik haar net nadat ze voor het eerst in tijden de krant had gelezen. Ze zei verontwaardigd: „Wist jij dat er een politicus is die allemaal lullige dingen zegt over moslims?” Wilders was er blijkbaar al die jaren in geslaagd buiten haar blikveld te blijven. Mijn vriendin was zo ontdaan door wat ze had gelezen dat ze besloot het nieuws voortaan weer te negeren.

In hun dagelijks handelen verschillen de Teletekstvriend en de nieuwsschuwe vriendin weinig van elkaar. Ze brengen hun stem uit bij de verkiezingen, ze helpen oude vrouwtjes met oversteken, ze scheiden hun afval – om maar een paar willekeurige voorbeelden te noemen van goed burgerschap.

Waarom kijken we dan neer op de een en vinden we het gedrag van de ander te prijzen?

Het enige morele argument dat ik kan bedenken om het nieuws te volgen, is dat je dan de keuze hebt wel of niet in actie te komen. Wie niets weet van een hongersnood, kan geen geld storten; wie nooit heeft gehoord van misstanden in de vreemdelingendetentie, kan niet demonstreren.

Voor het overige blijft de actualiteit volgen toch vooral leuk en leerzaam, maar niet noodzakelijk. Waarom zou het nieuws volgen een plicht zijn en een roman lezen een hobby?