Consument blijft nog weg

De CPB-cijfers over de begroting zijn voortijdig bekend De economie groeit volgend jaar met 0,5 procent, de werkloosheid groeit ook Maar toch lijken de gevolgen van de bezuinigingen mee te vallen

Volgens het CPB trapt de consument „sneller dan voorheen op de rem” als hij tegenvallers verwacht. Foto Flip Franssen

Politiek redacteur

Bezuinigt het kabinet-Rutte II de economie kapot? Dat was de belangrijkste vraag die het Centraal Planbureau (CPB) dit jaar met Prinsjesdag moest beantwoorden. De effecten van de extra ombuigingen van 6 miljard euro lijken mee te vallen. De analyse van het CPB kwam twee dagen eerder dan verwacht, nadat sommige prognoses al via RTL waren uitgelekt.

Echt goed nieuws had niemand gezien de economische crisis verwacht, maar toch zal het kabinet tevreden zijn. Ondanks alle bezuinigingen en lastenverzwaringen voor komend jaar gaat de economie volgens het CPB toch weer groeien. Verwacht wordt dat die met 0,5 procent toeneemt. Dat is iets minder dan de 0,75 procent economische groei die een maand eerder werd voorspeld: maar toen waren de extra maatregelen van 6 miljard – zoals de bevriezing van ambtenarensalarissen en hogere inkomstenbelasting – nog niet meegenomen.

Dat de economie niet weer een krimp laat zien, zoals dit jaar, is goed nieuws voor het kabinet, hoewel Nederland in Europa in economisch opzicht in de achterhoede blijft zitten. Die groeiprognose moet wel met een korrel zout worden genomen: het CPB is de laatste jaren steeds te optimistisch geweest in zijn prognoses. Volgens het planbureau komt dat vooral omdat de groei van de wereldeconomie en de huizenprijzen moeilijk te ramen zijn. En beide factoren spelen een grote rol. De wereldeconomie groeit komend jaar (3,25 procent) harder dan dit jaar, denkt het CPB, terwijl de huizenmarkt zijn dieptepunt wel gehad heeft.

Menig consument was terughoudend met besteden, omdat zijn huis minder waard is geworden. Die terughoudendheid komt natuurlijk niet alleen door de huizenprijzen: het CPB berekende dat de overheid de lasten de afgelopen drie jaar met 18,5 miljard euro heeft verhoogd en 60 procent daarvan belandde op het bordje van de burger. Volgens het CPB trapt de consument „sneller dan voorheen op de rem” als hij tegenvallers verwacht en daardoor zouden de prognoses weleens iets te rooskleurig kunnen zijn, aldus het CPB.

Geen wonder dat de consument voorzichtig is, want niemand weet wanneer de economie echt weer aantrekt. De bestedingen van gezinnen blijven dan ook dalen, maar anders dan de afgelopen jaren verwacht het CPB dat bedrijven weer meer gaan investeren en dat ook de uitgaven van de overheid stijgen. Ondanks alle voorgenomen bezuinigingen geeft de overheid 0,5 procent meer uit. De economische groei moet – zoals altijd bij onze kleine en open economie – vooral uit het buitenland komen. En die vooruitzichten zijn verbeterd: de economie van de Europese Unie kromp dit jaar met 0,5 procent, terwijl die in 2014 met 1 procent groeit.

Minder positief nieuws voor het kabinet is dat de extra maatregelen ervoor zorgen dat de koopkracht van de gemiddelde Nederlander met 0,5 procent daalt. Dat is vooral een gevolg van extra belastingen en lagere toeslagen voor zorg en kinderen. Met name de gepensioneerde gaat er, net als voorgaande jaren, harder op achteruit. Dat is ook een gevolg van de kortingen die pensioenfondsen doorvoeren.

Pijnlijk voor het kabinet zijn de werkloosheidscijfers. Voor komend jaar verwacht het CPB dat 685.000 mensen zonder werk zitten en dat zijn aantallen die we sinds de jaren tachtig niet meer hebben gekend. Ten opzichte van dit jaar betekent dat een groei van 70.000 mensen. Een flinke toename, maar die werd al verwacht: de extra bezuinigingen leiden dus niet tot extra werkloosheid.

Aanleiding tot de extra maatregelen was het begrotingstekort dat tot 3,9 procent dreigde op te lopen. Nu wordt voor 2014 op een tekort van 3,3 procent gerekend. Dat cijfer is niet verrassend. Maar het betekent wel dat het tekort voor de zesde achtereenvolgende maal de Europese norm van 3 procent zal overschrijden.