Test meet ernst prostaatkanker

Een nieuwe test voorspelt nauwkeuriger of ogenschijnlijk rustige prostaattumoren een kwade keer nemen. Hij is ontwikkeld door onderzoekers van het kankercentrum van de Columbia University in New York en meet de activiteit van drie genen in een monster van het gezwel (Science Translational Medicine, 11 september).

Zo lang deze drie genen actief zijn, groeit de kanker zo langzaam dat met actief ingrijpen gewacht kan worden. Losgelaten op 43 tien jaar oude weefselmonsters van patiënten, pikte de test er exact de 14 tumoren uit die zich in die periode kwaadaardig ontwikkelden.

Plasklachten als gevolg van een vergrote prostaat komen veel voor bij ouder wordende mannen. Meestal is de vergroting goedaardig; bij een minderheid is sprake van prostaatkanker. Wanneer er hiervoor aanwijzingen zijn, bekijkt de arts de aard van het tumorweefsel. Bij tumoren die eruit zien alsof ze traag groeien, is behandeling (nog) niet nodig. Soms echter ontwikkelt een als traag groeiend getypeerde tumor zich tot een agressieve. Met de bestaande methoden is niet goed vast te stellen hoe groot de kans daarop is. De in New York ontwikkelde test lijkt dit probleem op te lossen.

Zij onderzochten hiervoor een groot aantal genen die betrokken zijn bij het verschijnsel senescentie. Dat treedt op als oude cellen die niet meer kunnen delen in een permanente slaaptoestand terecht komen. Senescentie komt ook voor in voorstadia van kanker als daarin naast kankergenen ook genen voor groeiremmende eiwitten actief zijn. Ook in traag groeiende prostaattumoren treedt senescentie op. In een groot aantal muizenmodellen van de ziekte bepaalden de onderzoekers welke aan senescentie gerelateerde genen actief zijn. Zo vonden zij er drie die in elke traag groeiende variant actief waren.

Huup Dassen