Mensen zien ons als een serieus alternatief

De leider van het extreem-rechtse Front National verheugt zich op een ‘intensieve samenwerking’ met Wilders bij de Europese verkiezingen. Volgens peilingen kan ze in Frankrijk een vijfde van de stemmen halen.

‘Het is eigenlijk een heel normale man”, zegt Marine Le Pen met een blik van geveinsde verbazing. Ze heeft het over Geert Wilders. Hij is „fatsoenlijk, gematigd en erg intelligent”, vindt ze. „Helemaal niet zo radicaal als de kranten hem afschilderen. Onze partijen zijn altijd gedemoniseerd, daardoor hadden we een verkeerd beeld van elkaar. Nu ik hem beter heb leren kennen, verheug ik me op intensieve samenwerking.”

De meest besproken Franse politica van het moment ontvangt in Straatsburg. Net als haar vader Jean-Marie, van wie ze in 2011 na een interne verkiezing de leiding van het uiterst rechtse Front National overnam, is Marine Le Pen lid van het Europees Parlement. Ze oogt totaal ontspannen, is niet onvriendelijk. Terwijl in Parijs permanent tegenstanders, fans en journalisten om haar heen zwermen, is ze hier een van vele duizenden Europeanen met een minuscuul kamertje in een massieve vergaderdoos.

Minder dan een jaar voor de Europese verkiezingen schiet het Front in de peilingen omhoog. Europa staat aan de vooravond van een „democratische revolutie”, zegt ze zelf. „De gevestigde partijen hebben hun geloofwaardigheid totaal verloren.” Vol vertrouwen spreekt ze over haar plannen om de EU en de euro te ontmantelen en om het bestuur „terug te geven aan het volk”. Met monsieur Wieldèèrs.

Al in 2010 had ze de PVV-leider een brief gestuurd om hem te feliciteren met zijn verkiezingenwinst. „Maar daar kwam geen reactie op. Zijn partij leek nog niet klaar voor samenwerking.” Afgelopen april, kort nadat ze zelf had opgeroepen tot een krachtenbundeling van eurosceptische partijen, nam Wilders tot haar „grote verrassing” het initiatief om langs te komen. Hij maakte het nieuws zelf via Twitter bekend. Met een fotootje erbij als bewijs.

„We hebben geluncht en dat was zeer aangenaam”, zegt Le Pen. „Ik heb van hem een uitnodiging gekregen om naar Den Haag te komen en die aanvaard ik graag. We hebben veel overeenkomsten. We strijden tegen de verstikkende immigratie en islamisering, we zijn trots op onze cultuur en we ageren tegen een Europa dat regels oplegt die niemand wil. In Nederland kunnen we laten zien wat ons project is.”

Een datum voor een tegenbezoek is er nog niet, zegt ze. „Maar we zouden misschien samen campagne kunnen voeren voor de verkiezingen. Het is belangrijk dat de kiezer ziet dat we niet alleen staan, dat in alle EU-landen vergelijkbare patriottische bewegingen actief zijn.”

Het was vooral de partij van haar vader waar Wilders geen zaken mee wilde doen. Jean-Marie Le Pen, 85 jaar oud nu, kwam sinds de oprichting van het Front National in 1972, geregeld in opspraak door opmerkingen waarmee hij de holocaust leek te willen bagatelliseren. De gaskamers waren „een detail in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog”, zei hij, de bezetting was „niet bijzonder inhumaan” en Hitler werd, volgens Le Pens ex-vrouw, de moeder van Marine, in huiselijke kring „oom Dolfie” genoemd. Le Pen fille lag vorig jaar onder vuur toen ze als militant pleitbezorger van de laïcité, de strikte Franse scheiding van kerk en staat, behalve islamitische hoofddoeken ook joodse keppeltjes van de straat wilde weren.

Maar, houdt ze vol, het Front National is als partij nooit antisemitisch of racistisch geweest. Ze zal haar vader, de ‘erevoorzitter’ die nog altijd een stevige aanhang onder oudere kiezers heeft, ook nooit afvallen. „Iedereen weet hoeveel respect ik voor Jean-Marie Le Pen heb”, zegt ze, steeds opvallend zijn hele naam uitsprekend. „Hij is van de generatie die het pad geëffend heeft, wij zijn de bouwers. We schelen veertig jaar, hij is man, ik vrouw, hij heeft de oorlog meegemaakt, ik niet.”

Ze bonkt met haar vuist op tafel bij elk woord dat ze wil benadrukken. Ze praat snel en weet precies wat ze kwijt wil, eigenlijk ongeacht de vraag die gesteld is. „De tijden zijn anders nu”, vervolgt ze. „We zijn niet identiek, Jean-Marie Le Pen en ik. Wat ik doe is niet strijdig met wat hij zegt of gezegd heeft. Hij is zoals hij is: gepassioneerd. Hij heeft uitspraken gedaan die mensen schokten, maar daarmee heeft hij het debat vooruitgeholpen. Zonder hem was het begrip ‘natie’ totaal verdwenen.”

Uw aanhang zegt dat u het Front Nationale heeft veranderd. Is dat zo?

„Het Front is altijd een protestbeweging geweest, maar we hebben de laatste jaren hard gewerkt aan professionalisering. Dat betaalt zich nu terug. We zijn volwassen geworden. Mensen zien ons als een serieus machtsalternatief. Ze geloven niet meer dat we laaghartige nazi’s zijn, of een gevaar voor de democratie.”

En inhoudelijk? U spreekt veel over de EU, over economisch protectionisme.

„Waar het bij ons altijd om draait is het vaderland, het verdedigen van het belang van de Franse burger. Maar we hebben ons aan de tijd aangepast. Als we over dezelfde onderwerpen zouden spreken als in jaren zeventig, slaan we de plank mis.”

Is Frankrijk dan veranderd?

„Frankrijk is een heel ander land geworden. We zijn door immigratie en de macht van Europa onze identiteit verloren. Maar als u bedoelt dat wat we zeggen acceptabeler is geworden, dan kan ik dat beamen. Toen mijn vader opperde dat immigratie de oorzaak van veel criminaliteit was, werd hij voor racist versleten. Nu zie je dat minister [van Binnenlandse Zaken] Valls en eerder [oud-president] Sarkozy die onderwerpen hebben overgenomen. Maar bij hen blijft het bij woorden, van daden heb ik weinig gemerkt.”

Wilders opperde deze week dat „hier en daar nog wat partijelementen” niet veranderd zouden zijn. Is dat zo?

„Dat zijn generalisaties. In een belangrijke politieke beweging moet je iedere stap op zijn eigen waarde beoordelen. Wat telt zijn de oplossingen. Het huidige systeem heeft veel te verliezen als onze bewegingen gaan samenwerken. We willen de oligarchie doorbreken om de volkeren van Europa weer macht te geven. Dat lijkt alle mogelijke actie tegen ons te rechtvaardigen. We moeten niet in de valstrik van wederzijdse demonisering lopen, dat is precies wat de gevestigde partijen willen. Ik denk dat Wilders intelligent genoeg is om dat te begrijpen.”

Is samenwerking met hem voor u zelf geen risico? Geen EU-land met zoveel moslims als Frankrijk.

„Wilders en ik hebben een andere voorgeschiedenis en we werken in een andere context, vergeet dat niet. Ik bestrijd de toeloop van islamitische immigranten en de zichtbaarheid van de islam in de samenleving. We hebben hier een traditie van laïcité [strikte scheiding tussen kerk en staat, red.] en ik vind dus dat religieuze symbolen niet in het straatbeeld horen. Maar tegen de islam als zodanig heb ik niets.”

U bent dus minder radicaal dan Wilders?

Schaterlachend: „Wat de islam betreft wel misschien. Ik maak me grote zorgen om salafisten, om jihadisten en om terroristische elementen in Frankrijk.”

„Maar ik denk niet dat de islam per definitie onverenigbaar is met democratie. Door onze geschiedenis in Algerije kijk ik iets anders tegen dat soort dingen aan. We hebben ook moslims in onze eigen beweging, die kun je niet allemaal over één kam scheren.”

De Europarlementariërs van het Front National komen niet vaak naar Brussel. Maar de weken dat het parlement in Frankrijk vergadert, is Le Pen er meestal bij. Ze verdient haar inkomen vooral in een parlement dat ze eigenlijk wil afschaffen. Net als haar partner: FN-vicepresident Louis Aliot staat op de loonlijst als medewerker, onthulde internetkrant Mediapart.

„Je moet het systeem van binnenuit aanpakken”, zegt ze zelf over haar Europese spagaat. „Van hieruit kan ik de kiezer het best informeren over de geldverspilling.

Volgend jaar gaat Frankrijk, net als Nederland, zowel voor de gemeenteraad als voor het Europees Parlement naar de stembus. Het Front zou volgens peilingen bijna een vijfde van de stemmen halen en groter worden dan de Socialisten. „Nu hebben we hier nog niet veel vrienden, straks wel”, glimlacht ze tussen twee trekjes van haar elektronische sigaret door.

De drie afgevaardigden van het Front [behalve vader en dochter Le Pen ook voormalig kroonprins Bruno Gollnisch] opereren, net als de leden van de PVV, als ‘niet-ingeschreven’. Omdat ze niet met andere fracties samenwerken is hun Europese invloed tamelijk beperkt. Na de verkiezingen wil Le Pen een politieke groep vormen met „patriottische bondgenoten”.

Dat soortgelijke pogingen in het verleden, ook onder leiding van haar vader, vaak uitdraaiden op ruzie en chaos, zegt niets, vindt ze. „Vroeger waren het partijen die van nature voor verdeeldheid zorgden, nu zijn het serieuze bewegingen die het van belang vinden om samen te werken.” Behalve met de PVV overlegt ze nu al geregeld met de Oostenrijkse FPÖ van wijlen Jörg Haider, het Vlaams Belang en de Zweedse Democraten. Samen moeten die vanaf volgend jaar „krachtig oppositie voeren tegen federalistische dwalingen”.

U wilt Frankrijk uit de EU en de euro. Hoe moet dat?

„Als je ergens ongewild in beland bent, dan kun je er ook weer uit, lijkt me zo. We zuchten onder het CPP-syndroom: C’est Pas Possible. Maar niets is onmogelijk!”

Maar concreet? Grenzen dicht?

„Absoluut, we moeten beginnen de macht terug te krijgen over onze eigen grenzen. Het Schengenverdrag, dat ons niet toestaat te bepalen wie we toelaten, moet worden ingetrokken. Het nationale recht moet vervolgens weer boven het Europese komen, de Europese volkeren moeten soeverein worden. Daarna willen we autorisatie krijgen om ons eigen geld weer te kunnen beheren, zodat we de industrie en de dienstensector kunnen beschermen tegen oneerlijke internationale concurrentie. Die vier elementen zijn essentieel voor onderhandelingen die in elk Europees land moeten gaan plaatshebben. Hoe precies? Waarom niet op de manier zoals Cameron die heeft voorgesteld? Na zes maanden een referendum, dan zes maanden onderhandelen en het resultaat terugbrengen naar het volk.”

En dan? De Franse export is toch gebaat bij internationale contacten?

„Daar ben ik ook niet tegen. We maken een Europa van natiestaten met onderlinge akkoorden, niet een Sovjet-Unie van Europa die regels oplegt tegen de wil van de volkeren. Ieder land beslist voor zichzelf of het aan die afspraken meedoet. Neem nou de twee grootste economische successen van Europa: de Airbus en de Ariane-raket. Die zijn tot stand gekomen door bilaterale akkoorden. De EU was daar niet voor nodig.”

Brussel eist dat Frankrijk de publieke uitgaven beperkt en de economie hervormt. Is dat onnodig?

„Maar dat vindt iedereen! De vraag is welke economie we hervormen. Er zijn nuttige en onnutte publieke uitgaven. Immigratie kost ons 70 miljard euro per jaar, de EU kost 20 miljard, er wordt voor 20 miljard met uitkeringen gefraudeerd. Dat zijn uitgaven die men om ideologische redenen niet vermindert. Krijgen wij onze zin, dan stoppen we met jaarlijks 55 miljard te betalen aan de financiële markten. De centrale bank moet weer kunnen lenen aan de staat zonder rente te heffen, zoals voor 1973. Sinds dat jaar hebben we 1.450 miljard euro aan rente overgemaakt, terwijl onze schuld nu 1.800 miljard is. Mais voilà, onze schuld bestaat dus vooral uit rentebetalingen. Als we dat bedrag nu eens gebruiken om de pensioenen te redden, om de politie beter te betalen en de staat te moderniseren.”

Marine Le Pen kijkt op haar iPhone. Ze moet weg. Naar de vernissage van een door haar vader met Europees geld georganiseerde tentoonstelling. „En dan nu, cultuur!”, zegt ze overdreven zangerig.

Zonder enige beveiliging beent ze door het parlementsgebouw. „Ik ben nergens bang voor sinds op mijn achtste bij ons thuis een bom ontplofte”, pocht ze. „Monsieur Wilders, die had wel vier van die types! Wat een leven! Wat een moed!”

De eerste vrienden van het Front, Oostenrijkers, Belgen en een enkele Brit, staan al klaar, maar de borrel komt pas echt op gang als Jean-Marie binnenkomt. „Ik hou eigenlijk helemaal niet van moderne kunst”, zegt hij met het van hem bekende sarcasme in zijn openingspraatje. „Maar ik ken de kunstenares al van toen ze een klein meisje was. Haar collages hebben bijzondere decoratieve kwaliteiten.”

Marine Le Pen, glas champagne in de hand: „Nog zo’n verschil. Ik hou best van moderne kunst.”