Ik ben erg van de zijlijn

Twan Huys is begonnen aan een nieuw seizoen van het interviewprogramma College Tour. Zijn boek over het vorige seizoen is net uit. En dat is zijn nevenklus, naast het presenteren van Nieuwsuur.

Limburg

„Als jongen dacht ik dat ik nooit uit de provincie weg zou kunnen komen. Amsterdam was een onneembare vesting, zo ver weg. Niet dat iemand tegen me zei: dat kan niet. Maar er was ook niemand die zei: natuurlijk kun je daarheen. Dat besef kwam pas toen ik Limburgers op de landelijke radio hoorde: Hubert van Hoof, Felix Meurders. En Chriet Titulaer op tv, dat was er ook een van ons. Als je uit Limburg komt, weet je precies welke Bekende Nederlanders er uit Limburg komen. Dat hoort bij het underdoggevoel. De eerste stap buiten de provincie was Tilburg, de school voor journalistiek. In Utrecht was de kans op aangenomen worden kleiner. Tilburg was een jonge opleiding, streng en gedisciplineerd. Dat had ik wel nodig, vond ik zelf.”

Nieuwsgierig

„STAD Radio Amsterdam was mijn eerste baan in de journalistiek, als dienstweigeraar. Mijn vader was bang dat ik nooit meer in overheidsdienst zou kunnen door te weigeren. Dat viel wel mee, en het was sowieso niet mijn ambitie. Ik wilde een wereldreis maken. Ik was – ben het nog steeds – extreem nieuwsgierig. In plaats van een rugzak werd het een camera en een opnameapparaat. Ik ontdekte dat functioneel reizen veel beter is dan vrijblijvend reizen. Je kunt in ieder geval je nieuwsgierigheid beter bevredigen.”

Zijlijn

„Ik ben erg van de zijlijn. Ik wil ergens verslag van doen, ik hoef er geen onderdeel van te zijn. Ik heb, zeker in Nieuwsuur, geen behoefte om mijn mening te geven. Natuurlijk heb ik een mening over Syrië, dat kan niet anders als je er wekenlang continu mee bezig bent. Dit voorjaar ben ik er geweest, als anchor is het goed om af en toe ter plaatse te zijn. Ik vind dat het Westen anderhalf jaar geleden al had moeten ingrijpen. Kijk naar Bosnië. Daar waren ook veel bedenkingen, maar na het ingrijpen volgde een snelle oplossing. Als de beelden van de gifgasaanval niet leiden tot politieke actie, wat dan nog wel? Zoveel beelden, zo snel beschikbaar, die luxe was er niet in de Tweede Wereldoorlog.”

Macht

„De macht van journalisten is beperkt. Natuurlijk, we kunnen het politici of bestuurders moeilijk maken. Maar het gebeurt maar een heel enkele keer dat je een causaal verband kunt aantonen tussen journalistieke actie en politieke gevolgen. Ik hou van die momenten. Ze zijn beroemd: Christiane Amanpour die Bill Clinton confronteerde met zijn 'flipflopbeleid’ inzake Bosnië of Walter Cronkite die zijn twijfel uitsprak over de Vietnamoorlog. Ik vind het jammer, en vreemd, dat niemand tot nu toe de vraag aan Obama heeft gesteld: wat zeg je over tien jaar als je dochters aan je vragen wat je hebt gedaan om de tragedie in Syrië te stoppen?”

Kijkers

Nieuwsuur is de plek op de Nederlandse tv waar binnenlands en buitenlands nieuws uitvoerig aan bod komen. Elders wordt dat minder, dus de noodzaak neemt toe. We doen geen concessies omwille van kijkcijfers. Tegelijk realiseer ik me dat goede journalistiek bestaat bij de gratie van het publiek. Ik prijs me gelukkig met de Nederlandse tv-kijker, die graag naar actualiteiten en nieuws kijkt. In Amerika zitten er rondom het nieuws spotjes voor viagrapillen en relaxstoelen, er kijken alleen oude mensen naar. En Nederlandse kijkers zijn hoogopgeleid, ze hebben een heel ander instapmoment. Een Amerikaanse collega zei ooit jaloers dat hij bij elk item over Egypte eerst weer moet uitleggen waar het land ligt.”

Geluk

„In College Tour vraag ik de gasten naar de weg naar de top. Hoe zijn ze zo ver gekomen? Mensen als Richard Branson of Eric Schmidt van Google erkennen dat geluk en toeval een rol spelen. Onlangs hadden we in Nieuwsuur een gesprek tussen een Israëlische diplomaat en een Iraanse professor, een uniek rechtstreeks debat tussen Tel Aviv en Teheran. Toevallig waren de satellietlijnen lang genoeg geboekt om ze met elkaar te kunnen laten praten. Het gesprek was om tien over negen, het was tien seconden voor de uitzending klaar. Het moest heel snel worden gemonteerd en ondertiteld, maar alles ging goed, gelukkig. Op Twitter zag ik al tijdens de uitzending de opwinding, het gonsde op de redactie. Bij zoiets ligt mijn passie, daar gaat mijn hart naar uit.”

Oortje

„Bij de opnames van College Tour vind ik het spannend om te moeten improviseren. Studenten in de zaal stellen onverwachte vragen, ik moet zorgen dat de lijn van het gesprek intact blijft. Ik heb een oortje in, de eindredacteur met wie ik al twintig jaar werk waarschuwt als een filmpje klaarstaat. Je moet goed opletten wat er in de zaal gebeurt. Ik ben wel gedeformeerd door al tijdens de opnames te denken aan de montage. Toen een student bij Whoopi Goldberg aan een persoonlijk verhaal begon, dacht ik: waar gaat dit heen? Tot ik naast me voelde dat Goldberg geboeid was. Bij de slotspeech van Desmond Tutu dacht ik eerst: dit kan niet, dit is te lang. Dat moet ik dan overwinnen. Na een minuut dacht ik: oké, laat maar gaan. We hebben het integraal uitgezonden.”

Bets & Frits

„Mijn boek over het zevende seizoen van College Tour heb ik opgedragen aan mijn ouders, 80 en 79 jaar oud. Dat heeft te maken met de vraag die in het programma steeds terugkeert: hoe ben je een ‘meester’ in je vak geworden, hoe ben je begonnen, wat heb je gedaan om je ambities te realiseren? Door al die gasten die ik heb ontvangen weet ik hoe belangrijk een goede start is. Mijn ouders hebben me alle ruimte gegeven. Mijn vader was leraar Engels, mijn moeder huisvrouw. Geen groot katholiek gezin, alleen één oudere zus. Ze is manager bij een zorginstelling, een goede bron voor mij als journalist. Dogmatisch geloven hadden mijn ouders al achter zich gelaten. Ze hebben mij uit Limburg laten vertrekken, zodat ik mijn eigen kleine emancipatiestrijd kon voeren. Ik ben hun schatplichtig.”

Thuis

„Mijn vrouw was professioneel balletdanseres. Door een blessure moest ze stoppen, ze runt nu een pilates studio. Ze weet wat het is als je niet meer in staat bent om je passie te volgen en gunt het mij de mijne te volgen. Ze kent de opwinding van de journalistiek, toen we in Amerika woonden was ze producer voor de Vlaamse VRT. Voor september en oktober heb ik me bij haar afgemeld. De start van College Tour eist veel tijd. Plus Syrië, en de Duitse verkiezingen. Ik breng mijn kinderen van vier en zes elke dag naar school, maar ’s middags ben ik niet beschikbaar. Mijn werk heeft ook voordelen: mijn zoon kon laatst mee naar Ajax-Feijenoord, toen ik me moest voorbereiden op het gesprek met Frank de Boer.”

Advies

„Het is de standaardvraag aan het slot van College Tour: wat is uw beste advies voor de studenten? Die adviezen hebben vaak dezelfde teneur: volg je droom. De boodschap van die succesvolle mensen is: je droom kan werkelijkheid worden. Wat mij opvalt is dat die studenten van nu die boodschap eigenlijk niet nodig hebben, want ze beseffen dat al. Ze zijn ambitieus, weten wat ze willen en geloven in zichzelf. De terughoudendheid die er zeven jaar geleden, toen we met het programma begonnen, was is verdwenen. Het is tijd voor de volgende stap: Durf onzekerheid aan te gaan. Dat is mijn advies: Neem een stap in het ongewisse. Daar leer je van, hoe dan ook.”

Twan Huys: Dertien meesters en één crimineel. Spectrum, 208 blz. € 17,50. Het nieuwe seizoen van College Tour begon vorige week. Er volgen nog zes afleveringen.