Iedereen wil die opperdino

Voor Naturalis is een origineel skelet van een Tyrannosaurus ‘het allerhoogst haalbare’. Zo’n fossiel is wel honderd keer zo duur als een kunststof afgietsel.

De fameuze Diplodocus in Londen is van kunststof. Foto Rex Features/HH

Het fossiel ligt nog half onder het zand. De onderhandelingen over de verkoopprijs moeten nog beginnen. Toch meldde het Leidse museum Naturalis vorige week met trots dat het in Montana een skelet van Tyrannosaurus rex heeft gevonden en naar Nederland zal brengen. Het skelet is in bijzonder goede staat, het museum verwacht dat de aankoop van het fossiel rond de 7,5 miljoen euro zal kosten. Waarom een T-rex, waarom zoveel geld en waarom nu?

Het besluit om een T-rex naar Leiden te halen viel twee jaar geleden. Tot nu toe bestond de dinocollectie van Naturalis uit planteneters, zoals de Camarasaurus. Het museum zocht naar een pronkstuk voor een nieuwe dinozaal, als het museum in 2017 na een verbouwing weer open gaat, legt museumdirecteur Edwin van Huis uit. „We wilden voor het allerhoogst denkbare gaan en dan is dit het dier dat je als natuurhistorisch museum echt hebben wilt. Dit moest onze Nachtwacht worden.”

Tyrannosaurus fascineert. De status van T-rex als opperdino is onbetwist, zeker na het uitkomen van Steven Spielbergs Jurassic Park in 1993. Er worden nog steeds nieuwe tyrannosaurusachtigen ontdekt, zoals de Chinese Zuchengtyrannus in 2011 en Yutyrannus in 2012, maar zo populair als Tyrannosaurus rex zullen die niet meer worden. T-rex is nog steeds de grootste, de gevaarlijkste. Het laatste monster voordat dinosauriërs plaatsmaakten voor zoogdieren.

Natuurmusea staan dan ook in de rij voor de roofdino. In museumland geldt een T-rex als ultieme publiekstrekker.

Maar het aanbod van fossiele tyrannosauriërs is schaars. De afgelopen eeuw is er slechts een dozijn toonbare skeletten opgegraven. Die hebben allemaal een onderkomen gevonden bij Amerikaanse musea of verzamelaars. „Er zijn op dit moment geen T-rexen op de markt”, zegt Van Huis. Het Amerikaanse National Museum of Natural History in Washington D.C. meldde drie maanden geleden dat ze een skelet van een tyrannosaurus heeft bemachtigd. Het museum heeft het beest niet gekocht, maar gehuurd, voor vijftig jaar.

Een echte T-rex is duur. De beste exemplaren gaan voor miljoenen dollars van de hand. Afgietsels zijn een goedkoper alternatief. Kosten: 100.000 dollar, ongeveer 75.000 euro. Het Britse Manchester Museum heeft zo’n kunststof tyrannosaurus in de collectie. Het is een afgietsel van ‘Stan’, een van de beroemdste T-rex-fossielen. „Hij is een van de populairste objecten in het museum”, zegt een medewerker. „Bijna elk kind dat hier komt, vraagt waar de T-rex is.”

Een afgietsel aanschaffen was voor Naturalis geen optie. „Dat schiet zijn doel volstrekt voorbij”, zegt Van Huis. „Als je de mensen wilt bereiken, dan moet het echt zijn. Het gevoel dat je krijgt als je tegenover een skelet van 66 miljoen jaar oud staat, is heel anders dan wanneer je een stuk plastic ziet dat vier weken geleden gegoten is.”

Dan maar zelf graven. Naturalis ging daarvoor met het Black Hills Institute in zee. De ervaren dinojagers van dit bedrijf groeven eerder tyrannosauriërs op. Hun beroemdste zijn Stan – waarvan een kopie in Manchester staat – en ‘Sue’. Het zijn de compleetste T-rex-fossielen die ooit gevonden zijn. „Als Nederlands museum ga je niet zelf op expeditie. Dit gebeurt allemaal op particulier terrein. Je moet de landeigenaren echt kennen”, zegt Van Huis.

De eerste opgraving in mei leverde geen skelet op. Op de plek waar tyrannosaurus-teenkootjes waren gevonden, bleek alleen een voet in de grond te zitten. Maar bij de tweede poging was het raak. Bij een schedel die al deels blootlag, bleek een volledig skelet te liggen. Het is nog niet compleet opgegraven, maar volgens Van Huis gaat het om een T-rex „die in de top-drie thuishoort”.

Het geld voor het bijzondere fossiel moet nog bij elkaar worden gesprokkeld. „We hebben geen aankoopbudget zoals kunstmusea dat hebben”, zegt Van Huis. Particulieren, sponsoren en bedrijven moeten het geld uiteindelijk opbrengen. „We krijgen nu al brieven van kinderen die vijf euro willen storten.”

Maar gevoeld is de T-rex al van Naturalis. „Het verhaal van een ploeg die naar zo’n ruig gebied toegaat, de eerste botjes vindt en het skelet prepareert, dat is óns verhaal. Dat is wat mensen raakt.”