Historicus, doe eens mee aan een braderie

Een gemeenschap van amateurs en geleerden, veel goede publieksboeken, prachtige websites, en allemaal over een onderwerp zonder economisch nut.

Gaat dit over literatuurstudie? Geschiedenis? Kunstgeschiedenis? Nee: astronomie. Onder de sterrenhemel komen ingewijden en enthousiastelingen elkaar gemakkelijk tegen.

Voor taal, geschiedenis en filosofie bestaat waarschijnlijk meer belangstelling dan voor sterrenkunde, maar daar lijkt die warme band tussen amateur en geleerde te ontbreken.

Vreemd, want sterker nog dan bij bèta- en gamma-vakken is die grote belangstelling van het publiek uiteindelijk de belangrijkste rechtvaardiging voor de vele geesteswetenschappelijke studies en opleidingen aan de Nederlandse universiteiten. Waarom zou een overheid anders geld uitgeven aan onderzoek van middeleeuwse Franse poëzie, lidwoordgebruik in het Georgisch of het waarheidsbegrip bij Schopenhauer? Veel kiezers en belastingbetalers vinden dat interessant en belangrijk. In die zin is er helemaal geen crisis in de geesteswetenschappen.

NWO hoeft geen volksstemmingen over onderzoeksaanvragen te houden, maar de verspreiding van kennis is in de geesteswetenschap vrijwel net zo belangrijk als de verwerving ervan. Er is ook wel contact met de leken-achterban, maar de geleerden maken er zich op de universiteit meestal niet geliefd mee. Maarten van Rossem is een scherpzinnig historicus, maar is hij niet veel te vaak op televisie? Natuurlijk niet. Historica Beatrijs de Graaf gaf in VPRO-Zomergasten onlangs een goed voorbeeld met haar heldere les in kritisch denken over terrorisme.

Geesteswetenschappers moeten daarom niet alleen worden beloond voor publicaties in internationale tijdschriften die slechts door een paar andere kenners worden gelezen. Popularisering is net zo belangrijk.

Al die kleine detailstudies in kleine tijdschriften, al dat gekissebis tussen scherp verdeelde wetenschapstradities, allemaal prima. Maar kom óók naar buiten met grote verhalen over oude en moderne verschijnselen, met polemieken tegen onzinverhalen en vooruit, doe ook eens mee met een middeleeuwse braderie. Vertel daar aan de dagjesmensen dat het echt een misverstand is om te denken dat die mensen vroeger altijd zo vet aten. Velen zullen geïnteresseerd met de wetenschapper in discussie gaan en hun wereld zal groter worden dan-ie was. En daar gaat het om.

Hendrik Spiering