Voorstel Teeven: asielzoeker niet zo lang opgesloten

Teeven lag onder vuur vanwege de opsluiting van asielzoekers. Vandaag presenteert hij een nieuw plan.

De behandeling van vreemdelingen zonder verblijfsvergunning wordt humaner. Uitgeprocedeerde asielzoekers gaan niet langer standaard in vreemdelingendetentie. Criminele of overlast gevende vreemdelingen komen wel in een zwaarder regime terecht. Dat bevestigen coalitiebronnen.

De nieuwe afspraken tussen VVD en PvdA moeten laten zien dat een streng vreemdelingenbeleid gepaard kan gaan met een humane behandeling. Volgens de wet was opsluiting altijd al het laatste middel om vreemdelingen Nederland uit te zetten, maar in praktijk werden uitgeprocedeerde asielzoekers standaard opgesloten, soms maandenlang, en daarna vaak weer op straat gezet. Nu gaat de staatssecretaris experimenteren met borgsommen en een meldplicht.

Wie altijd goed heeft meegewerkt met de Immigratie- en Naturalisatiedienst en de Dienst Terugkeer en Vertrek, zal meer vrijheid krijgen dan iemand die ‘vluchtgevaarlijk’ is. Het regime voor mensen die wel in detentie moeten verblijven, zal vrijer en opener zijn dan nu het geval is. Er komen meer mogelijkheden om te recreëren en cursussen te volgen.

Staatssecretaris Teeven versoepelt ook de grensdetentie, een punt waar bijvoorbeeld Amnesty International en VluchtelingenWerk Nederland altijd al zeer kritisch over waren. Asielzoekers die over land Nederland binnenkomen, komen in een open asielzoekerscentrum terecht. Maar mensen die via Schiphol komen, gaan direct in grensdetentie. Dat verandert.

Staatssecretaris Teeven moest eind april verbeteringen rond vreemdelingendetentie toezeggen, in het debat over de zelfmoord van de Russische asielzoeker Alexander Dolmatov. Hij pleegde in januari suïcide in zijn cel, terwijl hij niet eens in detentie vast hoorde te zitten. De PvdA bedong in dat debat dat Teeven de hele vreemdelingendetentie uit het strafrecht zou halen.

De VVD heeft altijd een zeer strikt vreemdelingenbeleid voorgestaan. Maar, zei Teeven voor de zomer al, als blijkt dat lange detentie niet bevordert dat uitgeprocedeerde vreemdelingen het land ook werkelijk verlaten, dan is detentie dus geen oplossing. Andere, praktische oplossingen zoeken is volgens hem „geen links feestje” in, verdedigde hij zich toen al.

In de brief staan ook besluiten die de coalitie heeft genomen naar aanleiding van de discussie in de PvdA, rond de strafbaarstelling van illegaliteit. PvdA-leider Samsom beloofde zijn achterban een rijtje verbeteringen in asielbeleid, in ruil voor steun aan de VVD-wens om illegaliteit strafbaar te stellen. Daar hoorde bijvoorbeeld het afschaffen van het illegalenquotum bij, dat is het streefaantal vreemdelingen dat de politie jaarlijks moet oppakken. Voor dit jaar blijft die afspraak overeind, maar voor volgend jaar komen er nieuwe werkafspraken, wat ruimte voor de PvdA openlaat.

De PvdA zegde ook verruiming van het zogeheten buitenschuld-criterium toe, voor uitgeprocedeerde asielzoekers die buiten hun schuld niet terugkunnen naar hun land van herkomst. Teeven verruimt het beleid niet, maar de uitvoering ervan wordt verbeterd. Daardoor zouden alsnog meer uitgeprocedeerden voor een verblijfsvergunning in aanmerking komen.