Strafhof en geloofwaardigheid

Voor het Internationaal Strafhof in Den Haag is deze week een bijzonder belangrijke zaak begonnen. Het proces tegen de vicepresident van Kenia, William Ruto, is niet alleen van belang vanwege de hoge positie van de aangeklaagde. Maar ook omdat tegelijk het aanzien en de effectiviteit van het Hof op het spel staan.

Het Keniaanse parlement bracht het Hof vorige week een harde slag toe door een motie aan te nemen waarin staat dat Kenia zich uit het Strafhof moet terugtrekken. Als het daar inderdaad van komt, zou het de eerste keer zijn dat een land breekt met het elf jaar oude tribunaal voor verdachten van oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid. Maar omstreden is het Hof ook in andere Afrikaanse landen, vooral omdat het tot nu toe alleen Afrikanen heeft aangeklaagd en daarmee blijk zou geven van eenzijdigheid.

Behalve Ruto is ook de president van Kenia, Uhuru Kenyatta, aangeklaagd. Beide mannen moeten terechtstaan voor het etnische geweld rond de verkiezingen in 2007 en 2008, waarbij meer dan duizend doden vielen. Destijds waren ze tegenstanders, maar ze hebben elkaar gevonden in hun verzet tegen het Hof. Met succes schilderen ze het af als een instrument van westers imperialisme en als racistisch geïnspireerd complot tegen hun stammen. Met dat door eigenbelang geïnspireerde verhaal hebben ze dit voorjaar veel kiezers overtuigd, en nu helaas ook het parlement.

Het Hof zegt dat de zaken tegen Ruto en Kenyatta gewoon doorgaan, ook als Nairobi het Statuut van Rome (waaronder het Hof werd opgericht) daadwerkelijk opzegt. We laten ons niet in met „politieke spelletjes”, zei de Nederlandse griffier deze week.

Het Hof heeft groot gelijk dat het zich niet laat intimideren door de doorzichtige pogingen om het Hof zwart te maken. Maar het kan ook niet de ogen voor sluiten voor de smaadcampagne. Volgens hoofdaanklager Fatou Bensouda zijn getuigen geïntimideerd, waardoor sommigen reeds afgelegde verklaringen hebben ingetrokken of zich helemaal voor de processen hebben afgemeld.

Nu in Den Haag voor het eerst een zittende vicepresident wordt berecht en straks zelfs een zittende president, zal de wereld het Hof extra scherp volgen. Na meer dan tien jaar moet het zijn geloofwaardigheid nog altijd bewijzen. De beste manier om dat te doen is door Ruto en Kenyatta een zorgvuldig en eerlijk proces te geven. Dat zal niet makkelijk zijn, zeker niet als de twee hun medewerking aan hun proces staken. Maar het is van groot belang. Om recht te doen na de gruwelijke gebeurtenissen in Kenia van meer dan vijf jaar geleden. Maar ook om de statuur van het Hof te versterken.

En het onzinnige, maar in Afrika veel gehoorde argument dat het Hof anti-Afrikaans is, zou wat minder makkelijk gebruikt kunnen worden als ook eens iemand van buiten het continent wordt aangeklaagd. Helaas zijn er kandidaten genoeg.