Koning, open uw paleis voor ons

Monumenten zijn er om te bezoeken. Zo ook paleizen, vindt Reinildis van Ditzhuyzen.

Ik ben een fan van Open Monumentendag. Elk jaar ga ik er met het gezin naartoe en dan bezichtigen wij bouwwerken die anders niet of slechts in beperkte mate voor het publiek toegankelijk zijn. Zo wandelden we enkele jaren geleden door het Haagse Noordeinde en bewonderden het paleis daar. Mijn zoon zei: „En nu gaan we natuurlijk dit paleis van binnen bekijken?” Nee, dat kan niet, antwoordde ik. Hij: „Dat kan niet? Hoezo niet?”

Tja, waarom eigenlijk niet? Paleis Noordeinde, vanaf 1591 door de Oranjes gebruikt, is rijksbezit en ter beschikking gesteld aan de koning. Zowel dit werkpaleis als ’s konings (toekomstige) woonpaleis Huis ten Bosch (ook Rijksbezit) zijn bij uitstek nationale monumenten van macht en pracht. Vooral Huis ten Bosch is bezienswaardig wegens de spectaculaire Oranjezaal. Het was Amalia van Solms die de centrale zaal vanaf 1647 door de beste schilders liet voorzien van dertig grote wandschilderingen. De organisatie van Open Monumentendag schrijft in haar brochure voor 2013: „De rijkdom, schoonheid en grootsheid die macht kon voortbrengen, omringt ons nog steeds”. Maar dit geldt niet voor paleis Noordeinde en de Oranjezaal, twee gebouwen die we nooit van binnen te zien krijgen. Andere Europese vorsten zijn scheutiger met het laten zien van hun paleizen. Zij stellen deze, in beperkte mate, bijvoorbeeld tijdens hun vakanties, open voor het publiek.

Zo stond ik onlangs in de eetzaal van de prins van Wales (Clarence House) en een dag later in de ontvangstsalon van koningin Elizabeth II (Buckingham Palace). Wat zou het mooi zijn als zowel de Oranjezaal van Huis ten Bosch als ook paleis Noordeinde, zinnebeelden van continuïteit, stabiliteit en verbondenheid met het Huis van Oranje, op een volgende Open Monumentendag toegankelijk zouden zijn. Mijn vraag is daarom aan onze nieuwe koning Willem-Alexander:

Majesteit, zou u dit mogelijk willen maken?

Reinildis van Ditzhuyzen is Oranjehistorica. Dit is een ingekorte versie van een toespraak die ze gisteren hield voor Open Monumentendag, dit weekend.